امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) (۲۳ پیش از هجرت — ۴۰ هجری) نخستین امام شیعه و جانشین بر حق پیامبر (ص) است. این آموزش به محورهای کلیدی سیرهی ایشان میپردازد.
ولادت و کودکی
- داخل کعبه متولد شد (معجزهی الهی) — پدر ابوطالب، مادر فاطمه بنت اسد.
- از ۶ سالگی در خانهی پیامبر (ص) بزرگ شد — تحت تربیت مستقیم پیامبر.
- اولین مرد مؤمن به پیامبر — در ۱۰ سالگی اسلام آورد.
جوانی و بعثت
- «لیلة المبیت»: خوابیدن در بستر پیامبر برای فداکاری در شب هجرت (نزول آیه «وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ»).
- حمل ابزار پیامبر در جنگهای بدر، احد، خندق، حُنین.
- در خندق، کشتن عمرو بن عبدود — پیامبر فرمود: «ضربة علی یوم خیر من عبادة الثقلین».
ازدواج با فاطمه (س)
- در ۲۱ سالگی با حضرت فاطمه (س) ازدواج کرد.
- فرزندان: حسن، حسین، زینب، امکلثوم.
- خانهی علی و فاطمه، الگوی خانوادهی اسلامی شد.
دوران خلافت (۳۵-۴۰ هجری)
- ۲۵ سال دوران اقامت در مدینه و کوفه (دوران خلافت سهگانه).
- خلافت ۵ ساله (۳۵-۴۰ ه) با سه جنگ بزرگ: جَمل، صفین، نهروان.
- عدالت برجسته: «والله لو أُعطیتُ الاِقْطَارَ السَّبْعَةَ ... ما نقضتُ عهدًا».
فضایل منحصر به فرد
- «منزلت از پیامبر به نسبت هارون از موسی» (حدیث منزلت).
- «هرکه من مولای اویم، این علی مولای اوست» (غدیر خم).
- «علمدار تمام علوم پیامبر» — «أنا مدینة العلم و علی بابها».
- قاضی بر حق، زاهد، شجاع، عابد.
سیرهی اخلاقی
- فقرا را بر خود مقدم میداشت — «الْفَقْرُ في الدِّينِ أحَبُّ إِلَيَّ مِنَ الغِنَى».
- سه روز گرسنه ماند با خانواده برای صدقه به مسکین، یتیم، اسیر.
- نمازهای طولانی شب — پینه در پیشانی از سجدهی زیاد.
شهادت
- ۱۹ رمضان ۴۰ هجری در محراب مسجد کوفه، توسط ابن ملجم مرادی شمشیر خورد.
- ۲۱ رمضان در ۶۳ سالگی به شهادت رسید.
- وصیت: «الله الله في الصلاة... الله الله في الیتیم... الله الله في القران».