در حال بارگذاری...
در حال بارگذاری...
355 اصطلاح در 6 دسته — با جستجوی پیشرفته
آبی که از جایی به جایی دیگر روان است مانند نهر یا شیر آب شهری.
آبی که کمتر از کر است. اگر نجاستی به آن برسد، نجس می‌شود مگر جاری باشد.
آبی که به‌قدری فراوان است که اگر چیزی در آن بیفتد، رنگ یا بو یا طعم آن را تغییر ندهد (حداقل ۳۸۴ لیتر).
حدیثی که به‌سطح تواتر نرسیده. سه قسم: مشهور، عزیز، غریب.
آیاتی که دارای معنای پنهان و احتمالات متعدد هستند — نیازمند تأویل به محکمات.
آیاتی که معنای روشن و قطعی دارند — احتمال تأویل ندارند. «أمّ الکتاب».
نشانه. در قرآن: جمله‌ای از قرآن. آیات محکم و متشابه.
اسراف — زیاده‌روی در انفاق. رذیلت.
ترجیح دیگر بر خود. فضیلت برتر — «وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ».
پیمان قبیله‌ی قریش با قبایل همسایه برای امنیت تجارت.
یکی‌شدن خدا و مخلوق. عقیده‌ی باطل — خدا با چیزی متحد نمی‌شود.
سخن صحابه یا تابعین.
قرارداد که در آن منفعت چیزی در ازای اجرت معین منتقل می‌شود.
اجاره‌ای که در آن منفعت با عین (کالای فیزیکی) منتقل می‌شود.
تلاش و کوشش علمی فقیه برای استنباط احکام شرعی از منابع اصلی (قرآن، سنت، عقل، اجماع). اجتهاد مطلق و اجتهاد در مسائل فرعی از اقسام آن است.
اتفاق علما بر یک حکم. اقسام: قطعی، محتمل، منقول، منعقد.
پنج قسم: وجوب، حرمت، استحباب، کراهت، اباحه. بر اساس فعل مکلف.
احکام که وضع‌شده‌اند: صحت، بطلان، نفوذ، فساد، صحه.
نیم‌نیم خواندن نون ساکن قبل از ۱۵ حرف خاص.
خالص‌کردن نیت برای خدا — نه برای مردم.
ادخال حرف ساکن در حرف بعد. اقسام: بغیر غنّه (ل، ر) و با غنّه (ی، و، م، ن).
چهار منبع فقه: قرآن، سنت، اجماع، عقل.
۲۰ صفر ۶۱ ه — چهلمین روز پس از عاشورا. بزرگ‌ترین اجتماع مذهبی جهان.
انتقال مال متوفی به ورثه با سهم‌بندی شرعی. طبقات ارث: اول، دوم، سوم.
خارق عادت از کافر — خدا به او قدرت می‌دهد تا گمراه‌تر شود.
قاعده‌ی اصولی — استمرار حالت سابقه در شک.
قرارداد ساخت کالا با مشخصات معین — مانند سفارش کاردستی. از عقود اسلامی بانکداری.
شاخه‌ای از شیعه که به ۷ امام قائلند. بیشتر در هند و پاکستان.
مکتب کلامی سنی بنیان‌گذاشته توسط ابوالحسن اشعری (م ۳۲۴ ه). قائل به حسن و قبح شرعی.
قاعده‌ی اصولی — در شک، اصل بر لزوم عمل است (اشتغال ذمه).
علم مبانی استنباط احکام شرعی از ادله. روش‌شناسی فقه.
وضعیتی که مکلف ناچار به انجام حرام یا ترک واجب است.
خواندن واضح نون ساکن قبل از ۶ حرف حلق (ء، هـ، ع، ح، غ، خ).
اثبات معجزه‌بودن قرآن: اعجاز فصاحت، اعجاز علمی، اعجاز عددی.
حرکات آخر کلمات (فتح، ضم، کسر، سکون) که معنی را تعیین می‌کند.
شرط مرجعیت — مجتهد باید اعلم از سایر مجتهدین باشد.
بیان رأی فقهی مجتهد در مسئله‌ی شرعی. مفت پاسخ‌دهنده، مستفتی پرسش‌کننده.
تبدیل نون ساکن به میم قبل از حرف ب.
صفت خدا به معنای بسیار رحیم — عام برای همه‌ی مخلوقات.
صفت خدا به معنای رحیم — خاص برای مؤمنان در آخرت.
کتاب حدیثی شیخ کلینی (م ۳۲۹ ه) — جامع‌ترین، ۱۶۱۹۹ حدیث.
جانشینی معصوم پس از پیامبر برای حفظ دین و هدایت امت. اصل پنجم دین در مذهب امامیه.
مذهب شیعه‌ی دوازده‌امامی — پیروان دوازده امام معصوم. بزرگ‌ترین مذهب شیعه.
نگه‌داشتن امانت — در کلام، عمل، منزلت.
مادر کتاب — نام سوره فاتحه. ریشه‌ی همه‌ی آیات قرآن.
کتاب آسمانی حضرت عیسی (ع).
اهل مدینه (اوس و خزرج) که پیامبر (ص) را پناه دادند — «یا اهل الانصار».
پیروان مذاهب فقهی چهارگانه: حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی.
پنج پیامبر بزرگ که صاحب شریعت و کتاب‌اند: نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، محمد (ع).
اجبار مکلف به انجام فعل با تهدید.
سوگند زوج به ترک نزدیکی با زوجه. حکم: ۴ ماه صبر، سپس طلاق یا برگشت.
تصدیق قلبی به خدا، پیامبر، معاد و سایر اصول. اقسام: اجمالی، تفصیلی، فطری.
دایرةالمعارف حدیثی شیعه توسط علامه مجلسی (م ۱۱۱۰ ه) — ۱۱۰ جلد.
خسیس — نگه‌داشتن مال وقتی باید انفاق کرد.
تغییر در اراده‌ی الهی بر اساس شرایط. «یمحو الله ما یشاء و یثبت».
قاعده‌ی اصولی — در شک، اصل برائت از حکم است.
عالم بین دنیا و قیامت — پس از مرگ تا نفخ صور. نعیم یا عذاب برزخی.
«بسم الله الرحمن الرحیم» در آغاز هر سوره جز توبه. استعانه از خدا.
مبعوث‌شدن پیامبر (ص) در ۶۱۰ م در غار حرا با نزول اولین آیات سوره علق.
باقی‌ماندن تقلید از مرجع متوفی — در صورت مساوی بودن اعلم زنده با متوفی.
باقی‌ماندن در خدا پس از فناء. بالاترین مرتبه‌ی عرفانی.
خاندان عباسی که از ۱۳۲ تا ۶۵۶ ه خلافت را داشتند.
خاندان اموی که از ۴۱ تا ۱۳۲ ه خلافت را داشتند — معاویه و جانشینان.
دار پاداش مؤمنان. هشت درجه: جنت، نعیم، فردوس، عدن، خلد، مقیم، قربه، ورد.
بیعت در زیر درخت در صلح حدیبیه (سال ۶ ه). قرآن به آن اشاره: «لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِینَ».
معامله‌ی مبادله‌ای: تبادل مال با مال با ایجاب و قبول. شرایط: عاقل، بالغ، مالک، معلوم.
بازگرداندن آیه متشابه به معنای مرجح. برخلاف تفسیر که معنای ظاهری.
حمل لفظ بر معنای محتمل در مقابل ظاهر.
علم قواعد صحیح خواندن قرآن: مخارج، صفات، احکام نون ساکن، مدّ، قلقله.
بررسی درجه‌ی حدیث: صحیح، حسن، ضعیف. بر اساس سند و راویان.
نزول یکی از دو دلیل متعارض بر دیگری با مرجح.
پاک‌سازی روح از رذایل و آراستن به فضایل. مراتب: تصفیه، تهذیب، تجریه، اناره.
سقوط هر دو دلیل متعارض در صورت عدم مرجح.
فرمان‌برداری کامل از خدا.
تضاد دو دلیل — نیازمند ترجیح یا تساقط.
توثیق راوی — تعریف و تأیید اعتبار او.
مجازات غیرثابت که حاکم شرع با صلاحدید تعیین می‌کند.
علم فهم معانی قرآن. اقسام: بالأثر (روایی)، بالرأی (اجتهادی)، عرفانی، اجتماعی.
پیروی عملی از فتوای مجتهد جامع‌الشرایط در احکام شرعی. مقلید باید مسائل را از رساله‌ی عملیه بگیرد.
پنهان‌کردن عقیده یا عمل برای حفظ جان یا مال. اقسام: خوفی، مداری.
اطاعت زوجه از حقوق زوج. اقسام: تمکین عام (حقوق زناشویی) و تمکین خاص.
بازگشت روح به بدن دیگر پس از مرگ. عقیده‌ی باطل — رد در اسلام.
فروتنی — نپذیرفتن مقام برتر.
رجوع از گناه به سوی خدا با نیت و قلب و جبران. اقسام: عادی، نصوح.
یکتاپرستی و اعتقاد به یگانگی خداوند در ذات، صفات، افعال و عبادت. پایه‌ترین اصل اعتقادی اسلام.
همه‌ی افعال از خداست — خالقیت، رازقیت، مدبریت، اماتت، احیاء.
یگانگی ذات خدا — نفی ترکیب، مثل، حلول، اتحاد. ذات خدا ساده و غیرمُرکب است.
صفات خدا عین ذات اویند، نه زائد بر ذات. علم خدا = ذات خدا.
فقط خدا شایسته‌ی پرستش است. دعا، نذر، ذبح، استعانت، رجا، خوف — همه مختص به خدا.
کتاب آسمانی حضرت موسی (ع).
اعتماد بر خدا با عمل — نه بی‌عملی.
بازگرداندن آیه متشابه به معنای مرجح. در مقابل تفسیر ظاهری.
تفویض امور به خدا. مرحله‌ای بالاتر از توکل.
کوتاهی در انجام واجب یا مستحب. موجب عذاب.
فرود آمدن آیات قرآن از خدا به پیامبر (ص) از طریق جبرئیل.
اعتماد بر خدا با عمل — نه بی‌عملی. «وَعَلَی اللَّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ».
بدل از وضو یا غسل وقتی آب در دسترس نیست یا استعمال آن ضرر دارد. با خاک بر صورت و دست‌ها.
راوی مورد اعتماد — عادل و حافظ.
نه جبر مطلق و نه تفویض مطلق — «أمر بین أمرین»: انسان اراده دارد، خدا قدرت می‌دهد.
تضعیف راوی — نقد و ردّ اعتبار او.
قرارداد که در آن شخصی برای انجام کار با جُعل (اجرت) معین دعوت می‌کند.
سال ۳ ه — جنگ با قریش که با شکست مسلمانان به‌خاطر نقص کمان‌داران پایان یافت.
سال ۲ ه — اولین جنگ بزرگ مسلمانان با قریش. پیروزی مسلمانان.
سال ۸ ه — جنگ با قبیله‌ی هوازن و ثقیف پس از فتح مکه.
سال ۵ ه — محاصره‌ی مدینه توسط احزاب، شکست آنان با پیشنهاد خندق سلمان فارسی.
سال ۷ ه — فتح قلعه‌ی خیبر یهودیان توسط امام علی (ع).
سال ۸ ه — جنگ با رومیان در جنوب سوریه — شهادت جعفر بن ابی‌طالب.
تلاش برای دفاع یا گسترش اسلام. اقسام: ابتدایی و دفاعی. جهاد اکبر (با نفس) و جهاد اصغر (با دشمن).
مبارزه با نفس — بزرگ‌ترین جهاد. در مقابل جهاد اصغر (با دشمن ظاهری).
دار کیفر کافران و فاسقان. هفت طبقه: جهنم، لظی، حطمه، سقر، سعیر، جحیم، هاویه.
سفر به مکه برای انجام مناسک خاص در ماه‌های حج (شوال، ذوالقعدة، ذوالحجه). واجب بر مستطیع.
آخرین حج پیامبر (ص) در سال ۱۰ ه با حضور ۱۰۰ هزار مسلمان.
مجازات ثابت شرعی برای گناهان خاص (زنا، ساری، قذف، شرب خمر).
وصف شرعی قائم به بدن که مانع از صحت عبادت است. اقسام: اصغر (وضو) و اکبر (غسل).
هر سخنی که از پیامبر (ص) صادر شده. در اصطلاح عام، شامل سخن ائمه (ع) هم می‌شود.
فعلی که شرع بر ترک آن امر کرده و انجام آن مستوجب عقاب است.
طمع — میل شدید به مال یا مقام.
رشک‌ورزی — ناراحتی از نعمت دیگر. «الحسد یأکل الحسنات کما تأکل النار الحطب».
مثل صحیح، ولی راویان در ضبط متوسط‌اند.
عقل مستقلاً برخی افعال را نکو (حسن) و برخی را زشت (قبح) می‌داند. دیدگاه امامیه و معتزله.
نگه‌داری فرزند پس از طلاق. مادر تا ۷ سال (پسر) و ۹ سال (دختر)، سپس پدر.
بردباری و آرامش — نپرداختن به جهالت جاهل.
تجلی ذات خدا در مخلوق. عقیده‌ی باطل — خدا در چیزی حلول نمی‌کند.
مرتبه‌ای از فقاهت که توانایی حلّ مسائل مستنبط دارد.
صفت فقیهی که توانایی حلّ مسائل مستنبط را دارد. مرتبه‌ای بالاتر از مجتهد.
پیروان مذهب فقهی احمد بن حنبل. نزدیک به سلفیه.
حوض پیامبر (ص) در بهشت که مؤمنان از آن می‌آشامند در قیامت.
آخرین حج پیامبر (ص) در سال ۱۰ ه با حضور ۱۰۰ هزار مسلمان.
خوش‌گمانی به خدا — علامت ایمان. «أنا عند ظن عبدی بی».
حکم شرعی متعلق به فعل مکلف: وجوب، حرمت، استحباب، کراهت، اباحه.
حکم شرعی که وضع‌شده است: صحت، بطلان، نفوذ، فساد.
بخشی از کعبه که در آن‌جا مقام ابراهیم و حِجر اسماعیل قرار دارد.
حکم خطاب شرع متعلق به افعال مکلفین.
حکم شرعی در شرایط خاص: اضطرار، اکراه، تقیه.
محمد (ص) آخرین پیامبر است. پس از او پیامبری نخواهد بود. «خاتم النبیین».
لفظی که بر برخی افراد منطبق است.
نجاست عینیه که از بدن، لباس، مکان باید پاک شود.
هر سخنی که از پیامبر یا ائمه صادر شده. مترادف با حدیث در اصطلاح عام.
دوران ۳۰ سال پس از پیامبر (ص) با خلفای ابوبکر، عمر، عثمان، علی (ع).
یک‌پنجم سود سالانه پس از کسر هزینه‌های زندگی. منابع: ارباح مکاسب، غنیمت، معدن، گنج، غواصی، حلال با حرام آمیخته.
نفس‌اماره. در عرفان: آنچه غیر از حق است. در فنا فی‌الله فانی می‌شود.
خانه‌ی ارقم بن ابی‌ارقم که در ۳ سال اول بعثت، مرکز دعوت اسلامی بود.
علم حدیث‌شناسی — روش‌شناسی شناخت حدیث صحیح از ضعیف.
مجمع شوری قریش در مکه — مرکز تصمیم‌گیری.
دلیل که از عقل برهانی است. مثل قاعده لطف، حسن و قبح عقلی.
دلیل که از نقل (قرآن و سنت) است.
غرامت مالی برای جنایت عمدی یا شبه‌عمد. دیه نفس و دیه عضو.
نام دیگر قرآن — به معنای یادآوری. «انا نحن نزلنا الذکر».
دیدن خدا با چشم. امامیه و معتزله: محال. اشاعره: ممکن در قیامت.
فواید غیرقانونی مالی — معامله‌ی ربوی: قرض با بهره، تبادل طلا با طلا با تفاوت. حرام.
علم ارزیابی راویان حدیث — جرح و تعدیل.
بازگشت گروهی از مؤمنان و کافران پیش از قیامت بر اساس روایات.
صفات بد اخلاقی: کبر، حسد، ریا، عجب، بخل، غضب، حرص.
مأموریت تبلیغ عمومی — هر رسولی نبی است ولی هر نبی‌ای رسول نیست.
کتابی که مجتهد فتاوای خود را در احکام شرعی در آن می‌نویسد. توضیح المسائل نمونه‌ی معاصر.
نحوه‌ی نوشتن کلمات در مصحف عثمانی — رسم املا که گاه با قاعده‌ی ادبی متفاوت است.
خشنودی به قسمت خدا — بالاترین مرتبه‌ی صبر.
امساک از خوردن، آشامیدن و امور دیگر از اذان صبح تا مغرب با نیت قربت.
خشنودی به قسمت خدا. بالاترین مرتبه‌ی صبر.
showing off — انجام عمل برای دیدن مردم، نه برای خدا. شرک اصغر.
کتاب آسمانی حضرت داوود (ع).
پرهیز از تعلق به دنیا — نه ترک دنیا، بلکه ترک تعلق.
انفاق واجب در اموال خاص (گندم، جو، خرما، کشمش، طلا، نقره، شتر، گاو، گوسفند) با نصاب‌های خاص.
شاخه‌ای از شیعه که به ۵ امام قائلند. بیشتر در یمن.
هفت‌تایی مکرر — نام دیگر سوره فاتحه. تکرار در هر رکعت نماز.
زنجیره‌ی راویان از مؤلف تا پیامبر یا امام. «فلانی عن فلانی عن فلانی...».
کتاب حدیثی که بر اساس ابواب فقهی دسته‌بندی شده.
فصل یا بخشی از قرآن. ۱۱۴ سوره در قرآن — مکی و مدنی.
سخاوت — بخشندگی در حد معقول. فضیلت.
معامله‌ای که در آن ثمن نقد و مثمن (کالا) در آینده تحویل می‌شود. از عقود مالی.
نارضایتی از خدا. رذیلت اخلاقی — نقطه‌ی مقابل رضا.
مسیر سیر به سوی خدا — با مراحل تزکیه‌ی نفس.
سبب و موقعیت نزول آیات قرآن. شناخت آن به فهم بهتر کمک می‌کند.
هم‌دانستن غیر خدا با خدا. اقسام: شرک در ذات، صفات، افعال، عبادت.
وساطت مؤمن برای بخشش گناهان کس دیگر. شفاعت کبری پیامبر و ائمه در قیامت.
سپاسگزاری از نعمت — با قلب، زبان، عمل.
محاصره‌ی سه‌ساله‌ی بنی‌هاشم توسط قریش در مکه — محاصره اجتماعی و اقتصادی.
پایداری بر حق. اقسام: بر طاعت، از معصیت، بر بلا.
کسانی که با پیامبر (ص) معاصرت و ایمان آوردند. «صحابۀ کرام».
شش کتاب معتبر حدیثی سنی: بخاری، مسلم، ابو‌داود، ترمذی، نسائی، ابن ماجه.
حدیثی که تمام راویان شیعه امامی باشند، عدالت داشته باشند، ضبط (حفظ) داشته باشند، سند متصل باشد.
کتاب حدیثی سنی توسط محمد بن اسماعیل بخاری (م ۲۵۶ ه) — معتبرترین.
کتاب حدیثی سنی توسط مسلم بن حجاج قشیری (م ۲۶۱ ه) — دومین معتبر.
نوشته‌ی آسمانی پیش از قرآن. صحف ابراهیم، موسی، آدم، ادریس.
مجموعه‌ی ۵۴ دعای امام سجاد (ع) — «انجیل اهل بیت».
راست‌گویی در زبان و عمل.
راوی راستگو — در حد اعتبار ولی نه در درجه‌ی ثقه.
پلی بر روی جهنم که مؤمنان از آن عبور می‌کنند به‌سوی بهشت، و کافاران به جهنم سقوط می‌کنند.
هفت صفت کمالی خدا: حیات، علم، قدرت، اراده، سمع، بصر، کلام. صفاتی که خدا بر آنها متصف است.
آنچه به‌دلیل نقص از خدا سلب می‌شود: جسمیت، مکان، زمان، رؤیت، شرک.
صفاتی که متعلق به فعل‌اند و حادث‌اند: خالقیت، رازقیت، محیی، ممیت. برعکس صفات ذاتی.
معامله‌ای که در آن توافق بر چیز غیر از آنچه در ذمه است انجام می‌شود.
پیمان صلح بین پیامبر (ص) و قریش در سال ۶ ه — ۱۰ سال آتش‌بس.
دو کوه کوچک در کنار کعبه — مکان سعی در حج و عمره.
سند مالی قابل معامله — از ابزارهای مالی اسلامی.
سند آن دارای راوی ضعیف (غیرثقه) باشد.
حل عقد نکاح دائم با صیغه‌ی خاص. اقسام: رجعی، باین، خلع، مبارات، شفاء.
پاکی از حدث (وضو، غسل، تیمم) یا خبث (نجاسات). طهارت شرط صحت نماز و طواف.
معنای اولیه‌ی لفظ — در مقابل نص و مؤول.
تشبیه زوجه به ام یا مادر یا غیرقابل نکاح. محرم تا کفاره. «أنتِ علیّ کظهر امی».
خروج امام مهدی (عج) از غیبت باconditions خاص — نشانه‌های قطعی و محتمل دارد.
معنای اولیه‌ی لفظ — در مقابل نص و مؤول.
دهم محرم ۶۱ ه — شهادت امام حسین (ع) در کربلا. بزرگ‌ترین مصیبت تاریخ شیعه.
لفظی که بر همه‌ی افراد نوع منطبق است — «الکل»، «الناس».
خودپسندی — دیدن فضل خود نه از خدا.
صفت الهی — خدا در همه‌ی افعالش عادل است و ظلم نمی‌کند. اصل چهارم دین در مذهب امامیه.
مدت‌زمانی که زن پس از طلاق یا فوت همسر باید صبر کند پیش از ازدواج جدید. اقسام: طلاق، وفات.
تغییر تقلید از یک مجتهد به مجتهد دیگر.
نهایت قلمرو خلقت — منتها عظمت الهی. نه به‌معنای مکان فیزیکی.
سیر و سلوک عملی به سوی خدا — بر اساس شریعت و طریقت.
حدیثی با حداقل ۲ راوی در یک طبقه.
مصونیت از گناه (عمدی و سهوی، صغیره و کبیره) در تمام عمر. از صفات انبیا و ائمه.
منبع چهارم فقه در مذهب امامیه — قضاوت قطعی عقل بر حکم.
پیمان با خدا برای انجام کار یا ترک آن.
سال اندوه پیامبر (ص) — فوت ابوطالب و حضرت خدیجه (س) در سال ۱۰ بعثت.
سال ۵۷۰ م — حمله‌ی ابرهه بر مکه با فیل‌ها. سال تولد پیامبر (ص).
حدیثی با حداقل ۲ راوی در یک طبقه.
جلوگیری ولی از ازدواج دختر با کفؤ. حرام — ولی باید با رضایت دختر موافقت کند.
کتابی که علل و نقص‌های سند حدیث را بررسی می‌کند.
حقیقت ثابت‌ی اشیاء در علم الهی پیش از خلقت. مفهوم فلسفی-عرفانی.
غار نزدیک مکه که پیامبر (ص) و ابوبکر در آن ۳ روز مخفی ماندند در مسیر هجرت.
غار در کوه حرا (جبل النور) که پیامبر (ص) در آن بعثت یافت.
واقعه‌ی ۱۸ ذی‌الحجه ۱۰ ه که پیامبر (ص) امام علی (ع) را جانشین اعلام کرد.
حدیثی با فقط ۱ راوی در یک طبقه.
طهارت از حدث اکبر با آب بر تمام بدن با نیت. اقسام: غسل جنابت، حیض، نفاس، میت، مس میت، روز جمعه، عید.
خشم — واکنش هیجانی که اگر کنترل نشود به گناه می‌انجامد.
صوت بینی در نون و میم. ۲ حرکت در ادغام بغیر غنّه، و در اخفاء.
حدیثی با فقط ۱ راوی در یک طبقه.
پنهان بودن امام مهدی (عج) از دید عموم. غیبت صغری (۲۶۰-۳۲۹ ه) و غیبت کبری (۳۲۹ ه تا کنون).
سال ۸ ه — فتح بدون خونریزی مکه توسط پیامبر (ص) با عفو عمومی.
نام دیگر قرآن — به معنای جداکننده‌ی حق از باطل.
سبک و زیبایی‌شناسی قرآن — چرا قرآن «معجزه‌ی ادبی» است.
صفات نیکو اخلاقی: صداقت، امانت، صبر، شکر، حلم، تواضع.
حکمت و متافیزیک بر پایه‌ی اسلام — فلاسفه: ابن‌سینا، سهروردی، ملاصدرا.
فانی‌شدن نفس در خدا. مرحله‌ای از سیر و سلوک عرفانی.
قاعده‌ی عقلی — هرچه خدا بر آنم، عقل هم بر آنم.
نزدیک‌ترین روستا به مکه که پیامبر (ص) در آن اولین مسجد را ساخت.
کتاب آسمانی پیامبر اسلام (ص). ۱۱۴ سوره، ۶۲۳۶ آیه، ۸۶ حرف، ۳۲۳۶۲ کلمه.
گونگان قرائت قرآن به قاری‌های هفت‌گانه (سبعه) و ده‌گانه (عشره) منسوب.
قرض بدون بهره با نیت قربت. وام قرض‌الحسنه‌ای.
کشتن قاتل به اندازه‌ی قتل. قصاص نفس و قصاص عضو.
قضا: حکم کلی و ازلی خدا. قدر: تعیین جزئیات و مقدار هر چیز.
پرش صوت در حروف «ق، ط، ب، ج، د» (قطب جد) وقتی ساکن باشند.
قناعت — رضایت به آنچه هست. فضیلت متوسط بین بخل و اسراف.
مباهنه زوج و زوجه در اتهام زنا. پس از لعان، فراق ابدی.
شب هجرت — خوابیدن امام علی (ع) در بستر پیامبر (ص) برای فداکاری.
برادری‌گذاری پیامبر (ص) بین مهاجرین و انصار پس از هجرت.
مکتب کلامی سنی بنیان‌گذاشته توسط ابومنصور ماتریدی. قائل به حسن و قبح عقلی.
فعلی که شرع نه امر بر انجام و نه امر بر ترک آن کرده — فعل و ترک مساوی‌اند.
لفظی که معنای روشن دارد.
آیات دارای معنای پنهان — نیازمند تأویل به محکمات. «وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ».
عقد ازدواج موقت با مدت معین و مهر معین. منقطع.
خبر اصلی که پیامبر یا امام گفت — در مقابل سند.
حدیثی که تعداد راویان در همه‌ی طبقات به حدی است که اتفاق بر دروغ محال باشد. حداقل: ۱۰.
لفظی که معنای مبهم دارد — نیازمند بیان.
راوی که احوالش نامعلوم است — نه توثیق و نه تضعیف.
جمع‌شدن همه‌ی انسان‌ها در صحرای قیامت برای حسابرسی.
آیات دارای معنای قطعی — «هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ». ریشه‌ی فهم قرآن.
محل‌های خروج حروف عربی از بدن: ۱۷ مخرج در ۵ محل (جوف، حلق، لسان، شفتین، خیشوم).
کشیدن صوت در حروف مدّ (ا، و، ی ساکن). اقسام: طبیعی (۲)، متصل (۴-۵)، منفصل (۲-۴-۶)، لازم (۶).
معامله‌ای که بانک اسلامی کالا را با بهای باسود به مشتری می‌فروشد. از عقود اسلامی.
مجتهد جامع‌الشرایط که مقلدین از فتاوای او پیروی می‌کنند.
حدیثی که راوی در طبقه‌ی تابعین، بدون ذکر صحابی، به پیامبر نسبت می‌دهد.
حدیثی که به پیامبر (ص) نسبت داده شده بدون ذکر سند.
قرارداد کشاورزی: مالک زمین و زارع کار با تقسیم محصول.
قرارداد باغداری: مالک باغ و عامل کار با تقسیم محصول.
فعلی که شرع بر انجام آن ترغیب کرده ولی ترک آن مستوجب عقاب نیست.
کتابی که احادیث کتاب دیگر را با سند دیگر جمع‌آوری می‌کند.
کتابی که احادیثی که در کتاب اصلی غایب است را اضافه می‌کند.
مسجد پیامبر (ص) در مدینه — مرکز اسلامی، سیاسی، اجتماعی.
حدیثی که سند آن به پیامبر (ص) متصل است.
کتاب حدیثی که بر اساس نام صحابه دسته‌بندی شده — مانند مسند احمد.
حدیثی با حداقل ۳ راوی در هر طبقه.
قرارداد سرمایه‌گذاری: مالک سرمایه و عامل کار با تقسیم سود.
لفظی که بر جنس بدون قید منطبق است.
چیزهایی که نجاست را پاک می‌کنند: آب کر، آب جاری، زمین، خورشید، تبدیل، انتقال، اسلام، تبعه.
بازگشت انسان‌ها به سوی خدا در روز قیامت. مراحل: مرگ، برزخ، نفخ صور، محشر، حسابرسی، بهشت/جهنم.
مکتب کلامی بنیان‌گذاشته توسط واصل بن عطا (م ۱۳۱ ه). اصول پنجگانه: توحید، عدل، منزلة، وعد، امر.
خارق عادت همراه با ادعای نبوت و تحدی که دیگران از آوردن مانند آن عاجزند. از پیامبر صادر می‌شود.
کتاب حدیثی که بر اساس نام راوی دسته‌بندی شده — مانند معجم الاوسط طبرانی.
حدیثی که به تابعین نسبت داده شده.
لفظی که با قید خاص منطبق است.
آیه‌ای که حکم آن با آیه‌ی بعدی لغو شده. حداقل ۲۰ مورد در قرآن.
مسلمانان مکه‌ای که به مدینه هجرت کردند.
عقیده به ظهور امام دوازدهم در آخرالزمان برای پر کردن زمین از عدل.
مالی که شوهر به زوجه می‌دهد. مهر عند الاستحقاق (هنگام ازدواج) و مهر عند الوفات (هنگام فوت).
راویان ثقه‌اند ولی شیعه نیستند. در صحت سند مانند صحیح.
حدیثی که دروغ‌ساز است — جعل شده.
حدیثی با حداقل ۳ راوی در هر طبقه.
سنگی که ابراهیم (ع) بر آن ایستاد هنگام ساختن کعبه. هم‌اکنون مقابل کعبه.
حدیثی که به تابعین نسبت داده شده.
فعلی که شرع بر ترک آن ترغیب کرده ولی انجام آن مستوجب عقاب نیست.
حدیثی که به صحابی نسبت داده شده — بدون ارتفاع به پیامبر.
لفظی که معنای روشن دارد — نقطه‌ی مقابل مجمل.
آیه‌ای که معنای پنهان دارد — نیازمند تأویل.
لفظی که معنای مبهم دارد — نیازمند بیان.
آیه‌ای که معنای قطعی دارد — قابل تأویل نیست.
حدیثی که راوی در طبقه‌ی تابعین بدون ذکر صحابی به پیامبر نسبت می‌دهد.
حدیثی که راویان آن به ترتیب در طبقات با صفت خاص نقل کرده‌اند.
فعلی که شرع بر انجام آن ترغیب کرده ولی ترک آن مستوجب عقاب نیست.
حدیثی که سند آن به پیامبر (ص) متصل است.
حدیثی که راویان آن در سند اختلاف دارند. از اقسام ضعیف.
حدیثی که در سند آن «عن» (از) به‌کار رفته. مشهور در کتب اربعه.
فعلی که شرع بر ترک آن ترغیب کرده ولی انجام آن مستوجب عقاب نیست.
مکی: پیش از هجرت (۶۱۰-۶۲۲ م) — بیشتر عقاید. مدنی: پس از هجرت — بیشتر احکام.
ترازوی حسابرسی در قیامت — اعمال وزنه می‌شوند.
آیه‌ای که حکم آیه‌ی قبلی را لغو می‌کند. مثال: آیه‌ی ۱۰۴ بقره.
آیه‌ی ناسخ: حکم آیه‌ی قبلی را نسخ می‌کند. حدود ۲۰ مورد در قرآن.
مقامی که خدا به‌واسطه‌ی آن فردی را برای هدایت بشر انتخاب می‌کند و به او وحی می‌فرستد.
ده چیز پلید: ادرار، مدفوع، منی، خون، مردار، سگ، خوک، کلب، مشرک، شراب.
الزام خود به انجام کار مستحب یا ترک کار مباح برای خدا.
فرود آمدن آیات قرآن از خدا به پیامبر (ص) از طریق جبرئیل. نزول دفعی و تدریجی.
فرود آمدن قرآن در ۲۳ سال (۱۳ مکه + ۱۰ مدینه) بر اساس وقایع.
فرود آمدن یک آیه یا سوره در یکباره — مانند سوره‌ی انعام.
نافرمانی زوجه بر حقوق زوج. اقسام: عدم تمکین، خروج از منزل بدون اذن.
لفظی که معنای قطعی دارد — قابل تأویل نیست.
اظهار ایمان و پنهان کفر. نفاق اعتقادی و نفاق عملی.
دمیدن فرشته‌ی اسرافیل در صور (شیپور). دو بار: نخست صعق، دوم قیام.
نفسی که به شر فرامی‌خواند. «إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ».
نفسی که به قسمت خدا راضی است.
نفسی که بر خود سرزنش می‌کند. «وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ».
نفسی که خدا از او راضی است.
نفسی که به خدا آرام یافته. «یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ».
تأمین هزینه‌ی زندگی زوجه، فرزند، اقارب. بر عهده‌ی زوج، پدر، جد.
عبادت بدنی با ارکان واجب: نیت، تکبیر، قیام، رکوع، سجود، تشهد، سلام. ۵ نماز واجب یومیه.
نماز واجب در هنگام وقوع آیات الهی: خورشیدگرفتگی، ماه‌گرفتگی، زلزله، رعد و برق.
نماز ۲ رکعتی واجب (یا تخییری) در روز جمعه به‌جای نماز ظهر با ۲ خطبه و جماعت.
نماز بر جنازه‌ی مسلمان متوفی — ۵ تکبیر با قیام.
گردآوری خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های امام علی (ع) توسط سید رضی (م ۴۰۶ ه).
لفظی که معنای قطعی دارد — قابل تأویل نیست.
عقد ازدواج دائمی با لفظ انکحت و قبل. زوج، زوجه، مهر.
بخشش مال بدون عوض. واهب، متهب، عطیه.
خروج پیامبر (ص) از مکه به یثرب (مدینه) در ۶۲۲ م — مبدأ تقویم هجری.
فعلی که شرع بر انجام آن امر کرده و ترک آن مستوجب عقاب است. اقسام: عینی، کفایی، تخیری، مطلق، مشروط.
وحدت‌دیدن موجودات در تجربه‌ی عرفانی — نه در عالم خارج.
عقیده‌ی عرفانی که یک وجود حقیقی است (خدا) و سایر موجودات تجلی آنند.
پرهیز از شبهات — ترک چیزی که مشکوک است.
ادامه‌ی خواندن بدون توقف بین آیات یا کلمات.
فرمان به انجام چیزی پس از مرگ در اموال یا حقوق. موصی، موصی‌به، وصی.
طهارت از حدث اصغر با آب بر اعضای چهارگانه (صورت، دست راست، دست چپ، سر، پا).
حبس عین و تسبیل منفعت. وقف بر مسجد، مدرسه، فقرا، اولاد.
قطع خواندن قرآن در پایان آیه یا وسط آن. وقف تام، حسن، قبیح.
سرپرستی و رهبری معصوم بر امت. شامل ولایت تکوینی و ولایت تشریعی.
سند ۴۷ ماده‌ای پیامبر (ص) بین مسلمانان، یهودیان و مشرکان مدینه.
بزرگ‌نمایی و خودبزرگ‌بین‌کردن. از مهلکات.
چهار کتاب معتبر حدیثی شیعه: الکافی، من لا یحضره الفقیه، تهذیب الاحکام، الاستبصار.
خارق عادت از ولی خدا بدون ادعای نبوت. در مقابل معجزه.
سرزمین در عراق که در ۶۱ ه جنگ امام حسین (ع) با لشکر یزید رخ داد.
در آیت‌الکرسی: قلمرو علم و قدرت خدا بر آسمان‌ها و زمین.
همتا و مساوی — شرط در ازدواج: زوج باید کفؤ زوجه در دین، شرافت، عفت باشد.
جبران گناه با آزاد برده، روزه ۶۰ روز، یا اطعام ۶۰ فقیر. اقسام: جمعه، ظهار، قتل خطا.
پوشاندن حق. اقسام: کفر جحد، عناد، نفاق، شرک.
علم عقاید اسلامی — استدلال در دفاع از عقاید. اقسام: کلام امامیه، اشاعره، معتزله.
خانه‌ی خدا در مکه — قبله‌ی مسلمانان. اولین خانه‌ی بنا‌شده برای خدا.
سوگند به خدا بر انجام یا ترک کار. یمین بر حرام یا مکروه باطل.