پرسش و پاسخ اسلامی

سلام و عرض ادب سوره مؤمنون در چه شرایطی نازل شد؟ این سوره در دوران مکه و در میانه دوران پیامبری حضرت محمد(ص) نازل شد؛ زمانی که میان پیامبر(ص) و مشرکان مکه اختلاف و مخالفت وجود داشت. سوره با بیان ویژگی‌های مؤمنان واقعی، مردم را به توحید و ایمان به قیامت دعوت می‌کند و با یادآوری سرگذشت پیامبران پیشین، پیامبر(ص) و مؤمنان را دلگرم می‌سازد. در برخی گزارش‌های تفسیری، نزول آن با دوره سختی و قحطی در مکه مرتبط دانسته شده است. سوره مؤمنون چندمین سوره قرآن است و چند آیه دارد؟ سوره مؤمنون **بیست‌وسومین سوره قرآن** در ترتیب فعلی مصحف است و **۱۱۸ آیه** دارد. در ترتیب نزول نیز معمولاً هفتاد و چهارمین سوره شمرده می‌شود. چرا نام این سوره مؤمنون گذاشته شده است؟ زیرا این سوره با آیه «قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» آغاز می‌شود؛ یعنی «به‌راستی مؤمنان رستگار شدند». سپس ویژگی‌های مؤمنان، مانند خشوع در نماز، دوری از کارهای بیهوده، پاکدامنی و امانت‌داری را بیان می‌کند. سوره مؤمنون مکی است یا مدنی؟ این سوره **مکی** است؛ یعنی پیش از هجرت پیامبر اکرم(ص) به مدینه نازل شده است.

پاسخ به پرسش «رها خلیلی» · ۱۷ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب تهمت یعنی نسبت دادن عیب، گناه یا کار نادرستی به فردی که آن را انجام نداده است؛ به‌ویژه زمانی که انسان بدون دلیل معتبر درباره دیگری ادعایی مطرح کند. تهمت از گناهان بزرگ است و قرآن می‌فرماید: «وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا»؛ کسانی که مردان و زنان مؤمن را بدون اینکه مرتکب کاری شده باشند آزار دهند، بار بهتان و گناه آشکاری را بر دوش گرفته‌اند. (احزاب، ۵۸) برای دوری از تهمت، به‌خصوص در فضای مجازی: قبل از انتشار هر خبر یا ادعایی، صحت آن را بررسی کنیم. مطالبی را که از منبع نامعتبر دریافت می‌کنیم، بازنشر نکنیم. میان حدس، شنیده‌ها و واقعیت اثبات‌شده تفاوت بگذاریم. اگر درباره کسی مطمئن نیستیم، از نسبت دادن جرم یا گناه به او خودداری کنیم. اگر اشتباه کردیم، اصلاح و جبران کنیم و از فردی که به او تهمت زده‌ایم حلالیت بطلبیم. قرآن نیز می‌فرماید: «اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ»؛ از بسیاری از گمان‌ها دوری کنید، زیرا برخی گمان‌ها گناه است. (حجرات، ۱۲)

📖 منبع پاسخ: قرآن کریم، سوره احزاب، آیه ۵۸؛ سوره حجرات، آیه ۱۲؛ همچنین الکافی، ج۲، کتاب الإیمان والکفر، باب التهمة وسوء الظن.

پاسخ به پرسش «مهدیه محمودی» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب طبق فتوای آیت‌الله سیستانی، نماز مسافر در موارد زیر تمام (کامل) خوانده می‌شود: مسافر قصد داشته باشد ۱۰ روز یا بیشتر در یک محل بماند. آن محل، وطن او باشد. شغل او به‌گونه‌ای باشد که سفر کردن جزء کار او محسوب شود یا سفرهای شغلی مکرر داشته باشد. در بعضی شرایط، اگر مسافر ۳۰ روز در مکانی مردد بماند، پس از گذشت ۳۰ روز نماز او تمام می‌شود. در مکه، مدینه، مسجد کوفه و حائر امام حسین(ع) مسافر می‌تواند نماز را قصر یا تمام بخواند.

📖 منبع پاسخ: دفتر آیت‌الله سیستانی، توضیح‌المسائل جامع، جلد ۱، احکام نماز مسافر.

پاسخ به پرسش «اکبر فرجی» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب کاشت ناخن و مژه فی‌نفسه حرام نیست؛ اما اگر به‌گونه‌ای باشد که مانع رسیدن آب به محل وضو یا غسل شود، مشکل شرعی پیدا می‌کند. طبق فتوای آیت‌الله سیستانی: - اگر کاشت ناخن یا مژه مانع رسیدن آب باشد و امکان برطرف کردن آن وجود نداشته باشد، وضو و غسل معمولی صحیح نیست و احکام وضوی جبیره‌ای یا تیمم مطرح می‌شود. - انجام چنین کاری به‌گونه‌ای که وظیفه فرد را به تیمم یا جمع میان وضوی جبیره‌ای و تیمم بکشاند، در وقت نماز واجب جایز نیست و قبل از وقت نماز نیز بنابر احتیاط واجب جایز نیست. - اگر مانع به‌راحتی قابل برداشتن باشد، باید هنگام وضو و غسل آن را بردارد.

📖 منبع پاسخ: دفتر آیت‌الله سیستانی، توضیح‌المسائل جامع، جلد ۱، مسائل ۳۲۵ و ۳۲۸

پاسخ به پرسش «فرید قیاسی» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب صرفِ مرد بودن خواننده باعث حرمت موسیقی نمی‌شود. معیار این است که آواز، غنا باشد یا موسیقی و آهنگ مناسب مجالس لهو و گناه باشد. بنابراین اگر صدای مرد در قالب آواز معمولی و غیرلهوی باشد، گوش دادن به آن اشکالی ندارد؛ اما اگر غنا یا موسیقی لهوی باشد، گوش دادن به آن جایز نیست.

📖 منبع پاسخ: دفتر آیت‌الله سیستانی، توضیح‌المسائل جامع، مسائل ۳۹۶ تا ۴۰۲.

پاسخ به پرسش «ایمان نقدی نسب» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب راه صالح شدن، ایمان و عمل صالح، توبه از گناهان، انجام واجبات، ترک محرمات و مراقبت از اخلاق و رفتار است. قرآن می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ»؛ یعنی ایمان و عمل صالح اساس رستگاری است. همچنین توبه و اصلاح رفتار، انسان را در مسیر صلاح قرار می‌دهد.

📖 منبع پاسخ: قرآن کریم، سوره عصر، آیات ۱ تا ۳؛ سوره فرقان، آیات ۷۰ و ۷۱.

پاسخ به پرسش «محمد محبی فر» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب مهم‌ترین آیات قرآن درباره حجاب و پوشش عبارت‌اند از: سوره نور، آیه ۳۱: به زنان مؤمن دستور داده شده نگاه خود را کنترل کنند، پاکدامنی را حفظ کنند و زینت خود را آشکار نکنند و پوشش خود را بر گریبان بیندازند. سوره احزاب، آیه ۵۹: به پیامبر(ص) دستور داده شده به همسران و دختران خود و زنان مؤمن بگوید پوشش‌های خود را بر خویش فروتر گیرند تا به پاکدامنی و شناخته‌شدن به عنوان زنان عفیف نزدیک‌تر باشد. سوره نور، آیه ۶۰: درباره زنان سالخورده‌ای که امید ازدواج ندارند، تخفیفی در برخی احکام پوشش بیان شده، البته با تأکید بر عفت و خودداری از زینت‌آرایی.

📖 منبع پاسخ: قرآن کریم، سوره نور، آیات ۳۱ و ۶۰؛ سوره احزاب، آیه ۵۹.

پاسخ به پرسش «علیرضا اسفندیاری» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب برای تشخیص تواضع یا تکبر، بهتر است بیشتر از ظاهر و رفتارهای اجتماعی، به واکنش‌های درونی خودمان توجه کنیم. نشانه‌های تواضع: اگر کسی از ما بهتر باشد، از موفقیت او ناراحت نمی‌شویم. پذیرش اشتباه و عذرخواهی برایمان سخت نیست. اگر حرف درستی از فردی کم‌سن‌تر، کم‌تجربه‌تر یا پایین‌تر از خودمان بشنویم، آن را می‌پذیریم. انتظار نداریم دیگران دائماً ما را تحویل بگیرند یا احترام ویژه‌ای بگذارند. خوبی‌ها و توانایی‌های خود را می‌بینیم، اما آنها را دلیل برتری ذاتی خود بر دیگران نمی‌دانیم. نشانه‌های تکبر: خود را از دیگران برتر می‌بینیم و دیگران را کوچک می‌شماریم. قبول کردن اشتباه برایمان دشوار است. تحمل نداریم کسی از ما انتقاد کند. به دلیل علم، ثروت، موقعیت، ظاهر، خانواده، عبادت یا موفقیت احساس برتری می‌کنیم. انتظار داریم دیگران بیشتر از حد معمول به ما احترام بگذارند. وقتی فردی که او را پایین‌تر از خود می‌دانیم موفق می‌شود، در درونمان ناراحت می‌شویم. یک معیار بسیار خوب این است: وقتی حق با دیگری است، آیا به‌راحتی حق را می‌پذیرم، حتی اگر آن شخص از نظر من جایگاه پایین‌تری داشته باشد؟ اگر پاسخ مثبت باشد، نشانه خوبی از تواضع است. همچنین صرفاً کم‌حرف بودن، لباس ساده پوشیدن یا خود را کوچک نشان دادن، لزوماً تواضع نیست؛ همان‌طور که اعتمادبه‌نفس یا بیان توانایی واقعی خود نیز لزوماً تکبر نیست. معیار اصلی، احساس برتری و تحقیر دیگران است.

پاسخ به پرسش «علی صادقی» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب تواضع یعنی انسان خود را برتر از دیگران نداند و با حفظ عزت و شخصیت، با مردم فروتنانه رفتار کند. تکبر یعنی انسان خود را از دیگران برتر بداند و آنان را کوچک بشمارد. غرور بیشتر به خودفریفتگی و بزرگ دیدن خود یا داشته‌های خویش گفته می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز تکبر شود.

📖 منبع پاسخ: قرآن کریم، سوره فرقان، آیه ۶۳

پاسخ به پرسش «علی صادقی» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب در فقه شیعه، نماز مسافر در اصل شکسته (قصر) است؛ اما در مواردی نماز کامل خوانده می‌شود، از جمله اگر فرد قصد اقامت ۱۰ روزه در مقصد داشته باشد، یا سفر او شغل محسوب شود و شرایط آن را داشته باشد. همچنین کسی که کثیرالسفر است، طبق شرایط فقهی نماز را تمام می‌خواند.

📖 منبع پاسخ: توضیح‌المسائل جامع آیت‌الله سیستانی، احکام نماز مسافر.

پاسخ به پرسش «حیدر هوشیار» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب مهم‌ترین عامل در یادگیری احترام و ادب، الگوی رفتاری والدین است. پدر و مادر باید با یکدیگر و با فرزندان با احترام صحبت کنند، از توهین و تحقیر دوری کنند، در اختلافات خویشتن‌داری داشته باشند و به فرزندان نیز فرصت گفت‌وگو و اظهار نظر بدهند. همچنین تشویق رفتار محترمانه و آموزش عملی آداب اجتماعی، به شکل‌گیری این رفتار در کودک کمک می‌کند. قرآن کریم می‌فرماید: «وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا»؛ با پدر و مادر سخن شایسته بگویید. (اسراء، ۲۳)

📖 منبع پاسخ: قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۲۳؛ مکارم الاخلاق، شیخ طبرسی، باب آداب معاشرت.

پاسخ به پرسش «محمد غلامی» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵

سلام و عرض ادب وجوب روزه ابتدا به‌صورت کلی بیان شد و سپس ماه رمضان به‌عنوان زمان روزه واجب تعیین شد. قرآن در سوره بقره، آیه ۱۸۳ اصل وجوب روزه را بیان می‌کند و در آیه ۱۸۵ می‌فرماید: «فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ»؛ یعنی هر کس ماه رمضان را درک کند، باید آن را روزه بگیرد. همچنین قرآن تصریح می‌کند که اگر کسی بیمار یا مسافر باشد، روزه‌های فوت‌شده را در روزهای دیگری قضا کند. پس کامل روزه گرفتن ماه رمضان از حکم صریح قرآن است و منظور از کامل کردن، روزه گرفتن تمام روزهای ماه برای فردی است که عذر شرعی ندارد؛ نه اینکه شخص بیمار یا مسافر حتماً باید روزه بگیرد.

📖 منبع پاسخ: قرآن کریم، سوره بقره، آیات ۱۸۳ تا ۱۸۵.

پاسخ به پرسش «زک» · ۱۰ مهر ۱۴۰۵