آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
امام حسن مجتبی (ع) در یک نگاه
- نام: امام حسن مجتبی (ع)
- دوران: سال ۳ هجری تا ۵۰ هجری؛ مدینه
- جایگاه: دومین امام شیعیان و صلح‌آفرین بزرگ تاریخ اسلام
زندگانی
حسن بن علی بنابر مشهور در نیمه‌ی رمضان سال سوم هجری در مدینه به دنیا آمد و پیامبر (ص) بنابر نقل مشهور درباره‌ی او و برادرش فرمود: «حسن و حسین سیدهای جوانان بهشتاند». هفت سال نخست عمرش در آغوش پیامبر گذشت و پس از رحلت آن حضرت و شهادت مادر، زیر سرپرستی پدر بزرگ شد.
امام حسن (ع) در کنار پدر در نبردها و روزگار خلافت حاضر بود و پس از شهادت امام علی در سال چهلم هجری، امت از او بیعت خواست. او چند ماه حکومت را اداره کرد؛ اما با خیانت برخی فرماندهان و فشار سپاه معاویه، بنابر تحلیل مشهور مورخان، برای حفظ جان مسلمانان و جان ایمان، صلح را برگزید و سند صلحی با شرط‌های سخت برای بنی‌امیه نوشت.
سال‌های پس از صلح، دوران آموزش و هدایت در مدینه بود؛ او با زهد و کرامت و دستگیری از محرومان، دل‌ها را به دست آورد. بنابر نقل مشهور منابع شیعه و بسیاری از منابع اهل سنت، به تحریک معاویه و با زهر جعده دختر اشعث مسموم شد و در سال پنجاهم هجری درگذشت و در بقیع به خاک سپرده شد.
رویدادهای کلیدی
- تولد در نیمه‌ی رمضان سال سوم هجری در مدینه
- بیعت مردم پس از شهادت پدر و چندماه حکومت
- صلح با معاویه در سال ۴۱ هجری برای حفظ جان مسلمانان
- سال‌ها رهبری علمی و اجتماعی در مدینه
- مسومیت بنابر مشهور و وفات در سال ۵۰ هجری و تدفین در بقیع
فضایل و ویژگی‌ها
- صلح‌طلبی و پای‌فشاری بر جان و ایمان امت
- زهد و دستگیری از محرومان تا حدی که بارها مالیاتش را بخشید
- حلم و بزرگ‌منشی در برابر توهین‌ها
- شکوه عبادی و شب‌زنده‌داری
آیات قرآن در این باب
۞ وَإِن جَنَحُوا۟ لِلسَّلْمِ فَٱجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ
و اگر تمایل به صلح نشان دهند، تو نیز از در صلح درآی؛ و بر خدا توکّل کن، که او شنوا و داناست!
روایات مرتبط
الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ
حسن و حسین سرور جوانان اهل بهشتند.
پرسش‌های پرتکرار
چرا امام حسن (ع) صلح کرد؟
بنابر تحلیل مشهور مورخان، برای حفظ جان مسلمانان و پیشگیری از نابودی یاران امامت در شرایطی که سپاه او از درون فروپاشیده بود؛ صلح او شرط‌هایی سخت برای بنی‌امیه داشت.
مقام امام حسن (ع) نزد پیامبر (ص) چگونه بود؟
بنابر نقل مشهور فرمود: «حسن و حسین سیدهای جوانان بهشتاند» و آن دو را از عترت خود شمرد.
او چگونه وفات یافت؟
بنابر مشهور به تحریک معاویه با زهر مسموم شد و در سال پنجاهم هجری در مدینه درگذشت.