اسم‌گذاری فرزند، اولین هدیه‌ی والدین است و در روایات بر زیبایی و معنای نام تأکید شده است. در این نوشته معنی و ریشهی نام «قاسم» را بررسی می‌کنیم.
معنی اسم قاسم
قاسم از ریشهی «قسم» به معنای بخش کردن و تقسیم ساخته شده و در لغت یعنی «بخشنده و تقسیم‌کننده‌ی دادگرانه». این نام صیغه‌ی اسم فاعل دارد و بر انصاف و سخاوت دلالت می‌کند و در روایات، «القاسم» از نام‌های خداوند و به معنای قسمت‌کننده‌ی روزی‌ها شمرده شده است. نام‌گذاری با قاسم در فرهنگ شیعی یادآور قاسم بن حسن، جوان شجاع کربلا، است.
ریشه و خاستگاه
قاسم نامی عربی و صیغه‌ی اسم فاعل از «قَسَمَ» است. کنیهی پیامبر اسلام «ابوالقاسم» بود و همین پیوند، حرمت و اصالت این نام را در فرهنگ اسلامی دوچندان کرده است.
نام‌های هم‌خانواده
این نام با نام‌های زیر هم‌ریشه است و والدینی که به دنبال نام‌هایی با حال‌وهوای مشابه‌اند می‌توانند این گزینه‌ها را نیز بررسی کنند:
- ابوالقاسم
- قسمت
- قاسمعلی
مشهورترین نامداران
- قاسم بن حسن، برادرزاده و یار شهید امام حسین در کربلا
- ابوالقاسم فردوسی، شاعر حماسی نامدار ایران
- قاسم سلیمانی، سردار نامدار ایران
نکته‌ای برای والدین
هنگام انتخاب نام برای فرزند، علاوه بر معنای زیبا، به خوانش راحت، تلفظ صحیح و عدم معنای منفی در زبان‌های دیگر نیز توجه کنید. نامی که کودک با آن بزرگ می‌شود بخشی از هویت اوست؛ روایات، نام‌های نیک را نشانه‌ی خیر و برکت برای کودک می‌دانند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا نام قاسم در قرآن آمده است؟
نام «قاسم» به این صورت در قرآن نیامده است؛ اما ریشهی آن یعنی «قسم» و واژههای همخانوادهی آن در قرآن فراوان به کار رفتهاند. مشهوریت این نام بیشتر از کنیهی «ابوالقاسم» پیامبر اسلام و نام قاسم بن حسن در کربلا سرچشمه گرفته است.
چرا کنیهی پیامبر اسلام ابوالقاسم بود؟
پیامبر اسلام به سبب فرزندش قاسم، به «ابوالقاسم» (پدر قاسم) کنیه گرفت. این نام در طول تاریخ اسلام همواره زنده بوده و نام‌آورانی چون ابوالقاسم فردوسی آن را جاودانه کرده‌اند.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.