پشت هر نام کاربری، انسانی واقعی با دل و آبرو است؛ واژه‌ای که در چند ثانیه می‌نویسیم، ممکن است روزها بر جان صاحبش بنشیند. قرآن کلام پاکیزه را به درختری پرفروغ تشبیه کرده و مسلمان کسی است که دیگران از زبان و دست او در امان باشند. این آموزش، آیین مهربانی در فضای مجازی را گام‌به‌گام تمرین می‌کند.
گام‌های اجرایی
گام ۱: آزمون سه‌گانه پیش از انتشار را اجرا کنید
پیش از هر انتشار یا پاسخ، از خود بپرسید: درست است؟ سودمند است؟ مهربانانه است؟ اگر یکی از این سه شرط نبود، ارسال نکنید.
گام ۲: نقد را از تحقیر جدا کنید
میتوان با محتوای یک نظر مخالفت کرد، بدون آنکه به شخص نویسنده حمله شود؛ موضوع مخالفت را مشخص و زبان را محترم نگه دارید.
گام ۳: انتشار کلام نیک را عادت کنید
هر روز یک محتوای سودمند، امیدبخش یا آموزشی بازنشر کنید؛ فضای مشترک با همین قطره‌های کوچک برای همه نفس‌گیرتر می‌شود.
گام ۴: از جدل‌های بی‌پایان خارج شوید
هر گزاره تندی، دعوت به نبرد نیست؛ بیاموزید بدون خواستنِ حرف آخر، از بحث‌های عقیم به‌شکل محترمانه کنار بکشید.
گام ۵: در پیام خصوصی نیز مرزها را رعایت کنید
پشت درِ بسته نیز رفتار ما نزد خدا و بندگانش ثبت می‌شود؛ ادب، صداقت و یکسانی رفتار پنهان و آشکار، اعتبار شما را جفت می‌کند.
نکات طلایی
- ده ثانیه پیش از ارسال، جمله را با چشم مخاطب بخوانید.
- صفحه‌ها و گروه‌هایی را که لحنشان شما را تند می‌کند، بی‌صدا کنید.
- پیش از قضاوت درباره یک انتشار، منبع و تاریخ آن را بررسی کنید.
هشدارها و ملاحظات
- برای بامزه‌شدن، آبروی دیگران را خرج نکنید؛ شوخی مجازی نیز حساب دارد.
- هر خبری را بی‌تأمل بازنشر نکنید؛ نشر شایعه، مسئولیت دینی و اجتماعی می‌آورد.
آیات قرآن در این باب
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلًۭا كَلِمَةًۭ طَيِّبَةًۭ كَشَجَرَةٍۢ طَيِّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌۭ وَفَرْعُهَا فِى ٱلسَّمَآءِ
آیا ندیدی چگونه خداوند «کلمه طیبه» (و گفتار پاکیزه) را به درخت پاکیزه‌ای تشبیه کرده که ریشه آن (در زمین) ثابت، و شاخه آن در آسمان است؟!
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا يَسْخَرْ قَوْمٌۭ مِّن قَوْمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُوا۟ خَيْرًۭا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَآءٌۭ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيْرًۭا مِّنْهُنَّ ۖ وَلَا تَلْمِزُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا۟ بِٱلْأَلْقَٰبِ ۖ بِئْسَ ٱلِٱسْمُ ٱلْفُسُوقُ بَعْدَ ٱلْإِيمَٰنِ ۚ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! نباید گروهی از مردان شما گروه دیگر را مسخره کنند، شاید آنها از اینها بهتر باشند؛ و نه زنانی زنان دیگر را، شاید آنان بهتر از اینان باشند؛ و یکدیگر را مورد طعن و عیبجویی قرار ندهید و با القاب زشت و ناپسند یکدیگر را یاد نکنید، بسیار بد است که بر کسی پس از ایمان نام کفرآمیز بگذارید؛ و آنها که توبه نکنند، ظالم و ستمگرند!
روایات مرتبط
الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ
سخن نیکو، صدقه است.
الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
مسلمان کسی است که مسلمانان از زبان و دست او در امان باشند.
پرسش‌های پرتکرار
چگونه با نظر مخالفِ تند روبه‌رو شوم؟
پاسخ محتوایی و آرام بدهید یا اصلاً پاسخ ندهید؛ وارد جدل شخصی نشوید.
شوخی و طنز در فضای مجازی جایز است؟
بله؛ اگر دروغ، تحقیر و ترساندن در آن نباشد و حرمت دیگران محفوظ بماند.
اگر در فضای مجازی توهین شدم چه کنم؟
پاسخ تند ندهید؛ نگهداشتن سند، گزارش به مدیر صفحه و در موارد جدی، پیگیری قانونی راه درست است.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.