با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
مسلم بن عقیل در یک نگاه
- نام: مسلم بن عقیل
- دوران: سال ۶۰ هجری؛ مقدمه قیام عاشورا
- جایگاه: سفیر امام حسین(ع) در کوفه و نخستین شهید مقدمه قیام عاشورا
زندگانی
مسلم بن عقیل پسر عقیل بن ابی‌طالب و پسرعموی امام حسین(ع) بود؛ مردی از خاندان ابوطالب که شجاعت و وفاداری به اهل بیت در رگ و تار او جمع بود. او سال‌ها پیش از قیام کربلا در کوفه سکونت داشت و با مردم و سران آن شهر آشنایی داشت؛ همین آشنایی سبب شد در حوادث سال ۶۰ هجری به مسئولیتی تاریخی گمارده شود.
هنگامی که نامه‌های فراوان کوفیان به امام حسین(ع) رسید، آن حضرت مسلم را برای سنجش اوضاع فرستاد. او به کوفه درآمد و بنابر نقل مشهور نزدیک به هجده هزار تن بر دست او بیعت کردند و به امام نوشت که دل‌ها با توست. این خبر، امید برپایی قیام را زنده کرد و امام به سوی کوفه حرکت نمود.
اما وضعیت به‌سرعت دگرگون شد؛ عبیدالله بن زیاد به حکومت کوفه رسید و با تهدید و جایزه، مردم را از دور مسلم پراکند. مسلم تنها ماند و در کوچه‌های کوفه پناه جست؛ بنابر نقل‌ها زنی پیر او را در خانه خود پنهان کرد اما ردیابی انجام شد و خانه را محاصره کردند. مسلم تنها جنگید و پس از نبردی نابرابر بنابر نقل‌ها با وعده امنیت که پیمان‌شکنی بود، از پشت غافلگیر و اسیر شد.
در برابر ابن‌زیاد، مسلم با استواری سخن گفت و از حقانیت حسین بن علی(ع) دفاع کرد؛ بنابر نقل مشهور او پیش از شهادت رو به آسمان برد و از خدا خواست میان او و قومش داوری کند. فرمان قتل اجرا شد و بنا بر مشهور تاریخ‌نویسان در ذی‌الحجه سال ۶۰ هجری، روز ترویه، بر بام دارالاماره از پا درآمد و هانی بن عروه نیز پس از او شهید شد. بدین سان مسلم، پیش‌گام راهی شد که به کربلا رسید.
رویدادهای کلیدی
- اعزام از سوی امام حسین(ع) برای سنجش وضع کوفه
- بیعت گسترده کوفیان بر دست او
- دگرگونی اوضاع با آمدن عبیدالله بن زیاد و تنها ماندن
- نبرد نابرابر و اسارت در کوفه
- شهادت بر بام دارالاماره در ذی‌الحجه سال ۶۰ هجری
فضایل و ویژگی‌ها
- شجاعت در نبرد تنهایی و دفاع از حق
- وفاداری به امام در اوج بی‌وفایی دیگران
- بردباری و تقوا در روزهای سختی
- صبر و توکل در تنهایی مطلق
روایات مرتبط
أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ
بهترین جهاد، سخن حق نزد سلطان ستمگر است.
پرسش‌های پرتکرار
چرا امام حسین(ع) مسلم را به کوفه فرستاد؟
برای سنجش راستی نامهها و بیعتهای کوفیان؛ مسلم سفیر آن حضرت بود و از اوضاع گزارش میداد.
چرا کوفیان یاری مسلم را نکردند؟
با آمدن عبیدالله بن زیاد، تهدید و جایزه کارگر افتاد و دلهای سست لرزید؛ این بیثباتی، سنت تلخ آن روزگار کوفه شد.
شهادت مسلم چه پیامی دارد؟
که پیشگامی در راه حق گاه پیش از آغاز نبرد اصلی به شهادت میانجامد و همین، عظمت راه را دوچندان میکند.