این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
متن حدیث
إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْإِحْسَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ
خداوند نیکی را بر هر چیزی نوشته است.
پیام اصلی
نیکی و احسان، قانون همه‌کاره دین است
شرح و تبیین
پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید خداوند احسان را بر هر چیز مقرر کرده است؛ حتی هنگام کشتن و ذبح، شیوه نیکو خواسته شده است: تیغه را تیز کن و ذبیحه را راحت بگذار. این فرمان گسترده نشان می‌دهد که احسان تنها به روابط انسانی محدود نیست، بلکه همه رفتارها، حتی با حیوانات، زیر چتر قانون نیکی‌اند. ادب در کار، دقت در ابزار و رحمت به مخلوق، جلوه‌های این اصل فراگیر است.
مخاطب این حدیث همه صاحبان تصمیم‌اند؛ قاضی، فرمانده، معلم، پزشک و سرپرست خانواده، هر یک در جایگاه خود مکلف‌اند بهترین شیوه ممکن را برگزینند. احسان در قرآن، معیار برتری مؤمنان است و خداوند خود را دوستدار نیکوکاران معرفی کرده است. جامعه‌ای که فرهنگ احسان در آن حاکم شود، از خشونت و بی‌دقتی به آرامش و کیفیت می‌رسد.
کاربرد در زندگی امروز
- در کارهای روزمره، از نظافت گرفته تا رانندگی، کیفیت و دقت را پیشه خود کنیم.
- با حیوانات خانگی و اهلی با مدارا رفتار کنیم و از آزار آنها بپرهیزیم.
- در مسئولیت‌های اجتماعی، بهترین گزینه ممکن را برگزینیم نه صرفاً آسان‌ترین را.
درس‌ها
- احسان، قانون فراگیر هستی است نه توصیه‌ای موردی.
- رحمت به حیوان نیز از دین است.
- کیفیت عمل، بخشی از اخلاق اسلامی است.
پرسش‌های پرتکرار
چرا در حدیث از کشتن و ذبح مثال زده شده است؟
زیرا سختترین جای بروز مهربانی، لحظه قدرت بر جان یک موجود است؛ اگر آنجا احسان رعایت شود، در دیگر موارد به طریق اولی خواهد بود.
احسان با عدالت چه تفاوتی دارد؟
عدالت، ادای حق است و احسان، افزون بر آن؛ قرآن هر دو را ستوده اما مقام احسان را والاتر و نزدیک‌تر به تقوا دانسته است.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.