با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
متن حدیث
خَيْرُ النَّاسِ أَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ
بهترین مردم، سودمندترین آنها برای مردم است.
پیام اصلی
بهترین مردم، نافع‌ترینشان برای مردم‌اند
شرح و تبیین
پیامبر در این حدیث، ملاک برتری انسان را نه نژاد و ثروت و مقام، که نفعرسانی به دیگران می‌شمارد. در ترازوی دین، هر انسان هر اندازه برای مردم سودمندتر باشد، گرامی‌تر و نزد خدا محبوب‌تر است. این سود، گونه‌های گوناگون دارد؛ از آموزش دانش و دادن مال تا شاد کردن دل پیوسته و گشودن گره از کار کسی. این معیار، جامعه را از رقابت بر انباشتن ثروت، به رقابت بر کارِ سودمند فرا می‌خواند.
صیغه تفضیل در واژه «سودمندترین» نشان می‌دهد که نفعرسانی درجه‌بندی دارد؛ هرچه دامنه و دوام کار سودمند بیشتر باشد، برتری نیز افزون‌تر است. کسی که پلی می‌سازد، دانشی می‌آموزد و به دیگران می‌دهد یا دل بیماری را شاد می‌کند، همگی در این فضیلت شریک‌اند. در برابر، زندگی کسی که تمام همتش گردآوردن برای خویش است، در این ترازو سبک است. از این رو خدمت به خلق، ارزشمندترین سرمایه‌ای است که یک مؤمن می‌اندوزد.
کاربرد در زندگی امروز
- هفته‌ای دست‌کم یک کار سودمند کوچک برای همسایه، خویشاوند یا همکار برنامه‌ریزی کنید.
- تخصص و مهارت خود را رایگان در اختیار دیگران قرار دهید؛ حتی با یک راهنمایی کوتاه.
- در جمع‌ها با نیت رفع نیاز دیگران حاضر شوید، نه تنها برای تفریح و گفت‌وگوی خود.
درس‌ها
- ارزش انسان در نگاه اسلام به سود او برای دیگران سنجیده می‌شود.
- خدمت به خلق، ملاک برتری اجتماعی و سبقت اخلاقی است.
- نفعرسانی به مال محدود نیست؛ دانش، مهارت و همدلی نیز کارسازند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا نفعرسانی به دیگران باید حتماً مالی باشد؟
خیر؛ راهنمایی، آموزش، دلجویی و رفع آزار نیز از بزرگترین سودرسانیها شمرده شده است.
اگر توان مالی برای کمک ندارم چه کنم؟
با واسطهگری میان نیازمند و توانگر، دعا و دلجویی نیز میتوان سودمند بود؛ راههای خیر بسته نیست.
منبع اصلی این نوشتار قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع) است؛ برای مطالعه‌ی بیشتر، لینک‌های مرتبط را ببینید.