آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
متن حدیث
الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلِمُهُ
مسلمان برادر مسلمان است؛ به او ستم نمی‌کند و او را تسلیم دشمن نمی‌کند.
پیام اصلی
برادری مسلمانان: نه ستم و نه دریغ یاری
شرح و تبیین
پیامبر اکرم (ص) در این حدیث میان هر مسلمان با مسلمان دیگر رابطه برادری برقرار می‌کند و دو تکلیف را از آن برداشت می‌نماید: نخست آنکه به برادر خود ستم نکند و دوم آنکه او را به دشمن و گرفتاری واگذار نکند. تعبیر «لا یُسلِمه» یعنی انسان مظلوم را در چنگ ظالم تنها نگذارد و یاری‌اش را در هنگام نیاز دریغ نکند. بر این اساس، امنیت هر مسلمان از جانب همه اعضای جامعه واجب است.
این تعلیم با آیات قرآن که مؤمنان را به برادر خواندن و به اصلاح میان آنان فرمان داده، همراهی کامل دارد و از آن یک نظام همبستگی اجتماعی ساخته میشود. در این نظام، غیبت و تهمت، ضربه به آبروی برادر و نوعی ستم شمرده میشود و بی‌تفاوتی در برابر گرفتاری دیگران، نقض پیمان برادری است. هر شهروند مسلمان از محیط خانواده تا سطح شهر، مأمور ساختن امنیت و حمایت است.
کاربرد در زندگی امروز
- در محیط کار و همسایگی، از غیبت و تهمتی که آبروی دیگران را می‌برد، به شدت بپرهیزید.
- وقتی یکی از آشنایان در تنگنای مالی یا حقوقی قرار گرفت، تا حد توان برای رفع مشکل او تلاش کنید و او را تنها نگذارید.
- در اختلاف خانوادگی یا اجتماعی، میان طرفین میانجی شوید و اجازه ندهید قطع رابطه و کینه جاودانه شود.
درس‌ها
- امنیت اجتماعی را خود افراد می‌سازند و هر مسلمان در ساخت آن سهمی بر عهده دارد.
- ظلم تنها زورگویی آشکار نیست؛ رها کردن مظلوم در دست ظالم نیز در حدیث مذموم شمرده شده است.
- برادری ایمانی هم حق می‌آورد و هم تکلیف: حقِ حمایت شدن و تکلیفِ حمایت کردن.
پرسش‌های پرتکرار
اگر یاری از دیگران در توان ما نباشد چه کنیم؟
حمایت تنها مالی نیست؛ پیگیری حقوقی، معرفی به افراد توانمند و حتی دلداری و دعا نیز از مصادیق همراهی و عدم واگذاری برادر است.
آیا این برادری شامل غیرمسلمانان هم میشود؟
اصل ستم نکردن به همه انسانها تعمیم دارد؛ اما تعبیر برادری و حمایت ویژه در این حدیث، ناظر به پیوندهای ایمانی میان مسلمانان است.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.