پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی می‌کنیم.
متن حدیث
مَنْ لَمْ يَشْكُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِينَ لَمْ يَشْكُرِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ
هرکه شکر نعمت‌دهنده‌ی مخلوق را نزند، شکر خدا را نزده
پیام اصلی
شکر مردم، پیش‌درآمد شکر خداست
شرح و تبیین
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرماید: هر کس شکر نعمت‌دهنده‌ی مخلوق را نگزارد، شکر خدا را نگزیده است. خداوند نعمت‌هایش را اغلب در بسته‌بندی تلاش انسانها می‌فرستد: روزی از راه کار تاجر، علم از راه آموزگار و محبت از راه والدین. وقتی آدمی این واسطه‌ها را نمی‌بیند یا نمی‌ستاید، در حقیقت از خودِ نعمت‌های خدا بی‌اعراضی کرده است؛ زیرا هر نیکی از مخلوق، در نهایت فیض خالق است.
نکته تربیتی حدیث آن است که شکر خدا بدون شکر مردم، ادعایی بی‌پشتوانه است؛ سخت‌ترین آزمون قدردانی، ستایش از انسانی است که خیرش را دیده‌ایم و شاید خطاهایش را نیز. قرآن کریم نیز نیکی به پدر و مادر را بلافاصله پس از فرمان شکر خدا آورده که نشانه پیوند این دو قدردانی است. کسی که عادت کند از هر کمکی مشخص و شخصی قدردانی کند، هم محیط اجتماعی را گرم نگه می‌دارد و هم چشمش را به منشأ اصلی نعمت‌ها باز می‌کند.
کاربرد در زندگی امروز
- هر کمکی را که دریافت می‌کنید، به‌طور مشخص و شخصی از کمککننده تشکر کنید.
- به فرزندان یاد دهید از معلم، هم‌بازی و اهل خانه قدردانی کنند.
- پس از هر تشکر از انسان، در دل از خدا که نعمت را فرستاد، شکر بگویید.
درس‌ها
- شکر خدا و شکر مردم از هم جدا نیستند.
- ناسپاسی مردم، چشم انسان را از منشأ اصلی نعمت می‌بندد.
- قدردانی مشخص و شخصی، فرهنگ جامعه را نیکو می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار
اگر نعمتدهنده مخلوق، خود خطاکار باشد، باز هم شکرش لازم است؟
بله؛ شکر به نیکیِ رسیده بازمیگردد نه به شخص؛ قدردانی از کار خوب هر کس، حکم جداگانهای از ارزیابی اخلاق او دارد.
چگونه از انسانها تشکر کنیم که شکر خدا هم محقق شود؟
با این نگاه که او واسطه فیض الهی است؛ پس از کمککننده قدردانی کنید و سپس در دل، خدا را بر آن نعمت سپاس گویید.
امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.