پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی می‌کنیم.
تعریف
با ازدواج، دو خانواده به هم پیوند می‌خورند و رابطه با والدین و بستگان همسر، بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی مشترک می‌شود. نیکی و احترام به خانوادهی همسر در واقع نوعی احسان به خودِ همسر است و بی‌احترامی به آنان، زودتر از بسیاری عوامل پیوند زوجین را می‌شکند.
احترام و نیکی به والدین همسر
- برخورد محترمانه با والدین همسر، حتی در صورت تفاوت فرهنگ و سلیقه؛ احترام به بزرگ‌تر، اصلی ثابت در اخلاق اسلامی است.
- نیکی عملی به خانوادهی همسر؛ دیدار منظم، کمک در نیازها و یادکرد نیکو، قلب همسر را نزدیک می‌کند.
- پرهیز از دشنام، تحقیر و مقایسه‌ی خانواده‌ها؛ این رفتارها از زخم‌های عمیق و ماندگارند.
مرزبندی سالم
- تعیین حدود توافق‌شده‌ی دخالت خانواده‌ها در تصمیم‌های زوجین؛ مشورت با بزرگان به‌جا است، اما تصمیم نهایی با زن و شوهر است.
- پرهیز از گزارش‌دادن اختلاف‌های زوجین به خانواده‌ها؛ این کار به‌جای حمایت، تعارض را بزرگ‌تر می‌کند.
- مدیریت انتقاد بستگان همسر با آرامش، و جلوگیری از تبدیل اظهارنظر به مناقشه.
هماهنگی زوجین، سنگ‌بنای مدیریت روابط
- اتحاد زن و شوهر در برخورد با خانواده‌ها؛ هیچ‌یک نباید در برابر خانوادهی خویش، همسرش را تنها بگذارد.
- گفتگوی پیشاپیش دربارهی سهم هر یک از وقت و کمک به خانواده‌ها، برای جلوگیری از احساس بی‌عدالتی.
- در اختلاف‌های جدی، کمک‌گرفتن از فردی عاقل و خیرخواهِ دو طرف، به‌جای جانبداری یک‌سویه.
حکمت و فلسفه
هر بی‌احترامی امروز به خانوادهی همسر، فردا به‌صورت بی‌اعتمادی به خانه‌ی خودمان بازمی‌گردد؛ نیکی به آنان، سرمایه‌گذاری بر دوام پیوند است.
آیات قرآن در این باب
۞ وَٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا۟ بِهِۦ شَيْـًۭٔا ۖ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَٰنًۭا وَبِذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْجَارِ ذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْجَارِ ٱلْجُنُبِ وَٱلصَّاحِبِ بِٱلْجَنۢبِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالًۭا فَخُورًا
و خدا را بپرستید! و هیچ‌چیز را همتای او قرار ندهید! و به پدر و مادر، نیکی کنید؛ همچنین به خویشاوندان و یتیمان و مسکینان، و همسایه نزدیک، و همسایه دور، و دوست و همنشین، و واماندگان در سفر، و بردگانی که مالک آنها هستید؛ زیرا خداوند، کسی را که متکبر و فخر فروش است، (و از ادای حقوق دیگران سرباز می‌زند،) دوست نمی‌دارد.
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَٰقَ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا ٱللَّهَ وَبِٱلْوَٰلِدَيْنِ إِحْسَانًۭا وَذِى ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَقُولُوا۟ لِلنَّاسِ حُسْنًۭا وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًۭا مِّنكُمْ وَأَنتُم مُّعْرِضُونَ
و (به یاد آورید) زمانی را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند یگانه را پرستش نکنید؛ و به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان نیکی کنید؛ و به مردم نیک بگویید؛ نماز را برپا دارید؛ و زکات بدهید. سپس (با اینکه پیمان بسته بودید) همه شما -جز عده کمی- سرپیچی کردید؛ و (از وفای به پیمان خود) روی‌گردان شدید.
روایات مرتبط
مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُمَدَّ لَهُ فِي عُمُرِهِ، وَيُزَادَ لَهُ فِي رِزْقِهِ، فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ
هرکس دوست دارد عمرش طولانی و روزی‌اش زیاد شود، صله رحم کند.
پرسش‌های پرتکرار
اگر خانوادهی همسر مدام وارد زندگی ما میشوند چه کنیم؟
موضوع را با آرامش و بدون هجوم به خانوادهی طرف مقابل، در گفتگوی خصوصی با همسر مطرح و قواعد مشترک و محترمانهی مرزبندی را توافق کنید.
آیا اظهارنظر خانوادهی همسر همیشه دخالت است؟
نه؛ تجربهی بزرگترها غالباً راهگشاست. مرز درست این است که نظرات بهعنوان مشورت شنیده شوند، اما تصمیمگیری دربارهی زندگی زوجین از آنِ خود آنان باشد.
امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.