حدیث‌شناسی

علم حدیث یا «درایة الحدیث»، علمی است که به شناخت قواعد و اصولِ دریافت، حفظ، انتق...

هر حدیث از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود: «سند» و «متن». سند زنجیره‌ای از راویان است ...

حدیث متواتر لفظی حدیثی است که توسط جمعیتی به‌قدری زیاد روایت شده که تواطؤ آنان ب...

متواتر معنوی حدیثی است که راویان در الفاظ با هم اختلاف داشته باشند ولی در معنا ا...

خبر واحد یا حدیث آحاد، حدیثی است که به حد تواتر نرسد، یعنی راویان آن در یک یا چن...

حدیث صحیح، حدیثِ مسندی است که تمام راویان آن عادل، ضابط و متقن باشند، سند آن متص...

حدیث حسن، حدیث مسندی است که راویان آن عدل بوده و ضبط آنان کامل نباشد (ضبطِ خفیف ...

حدیث ضعیف، حدیثی است که یکی از شروط صحیح یا حسن را نداشته باشد؛ یعنی یا سندش منق...

حدیث موضوع، حدیثی است که به پیامبر (ص) یا امام (ع) دروغ بستن شده باشد؛ یعنی کسی ...

حدیث مشهور، حدیثی است که در سه طبقه سند، حداقل در یک طبقه، توسط سه یا بیشتر راوی...

حدیث مستفیض، حدیثی است که در طبقات سه‌گانه اول سند، تعداد راویان به سه نفر یا بی...

حدیث غریب (فرد)، حدیثی است که در یک یا چند طبقه سند، تنها توسط یک راوی روایت شده...

حدیث عزیز، حدیثی است که در تمام طبقات سند، حداقل توسط دو راوی روایت شده باشد. بر...

حدیث متصل (متصِل)، حدیثی است که در تمام طبقات سند از ابتدا تا انتها هیچ راوی‌ای ...

حدیث مسند، حدیثی است که سند آن به پیامبر (ص) منتهی شود؛ یعنی آخرین راوی، صحابی ب...

حدیث مرسل، حدیثی است که در سند آن، راویِ آخر (پیش از پیامبر) ساقط شده باشد؛ یعنی...

ارسال، فعلِ ساقط کردنِ راوی از انتهای سند است؛ یعنی تابعی نام صحابی را ذکر نکند ...

انقطاع، سقوطِ یک یا چند راوی از وسط یا ابتدای سند است (نه از انتها که ارسال نامی...

حدیث معضل (یا معلّق)، حدیثی است که از ابتدای سند، دو یا چند راوی به‌صورت متوالی ...

حدیث مقطوع، حدیثی است که به تابعی یا بعد از تابعی منتهی شود؛ یعنی راوی آخر از تا...

حدیث مدلس، حدیثی است که راوی با استفاده از تدلیس، عیب سند را پنهان کرده باشد. تد...

حدیث مدرج، حدیثی است که در سند یا متن آن، کلامی از راوی یا شخص دیگر به کلام پیام...

حدیث معلل (معلول)، حدیثی است که در آن عیب پنهان (عِلَّت) وجود داشته باشد که ظاهر...

حدیث شاذ، حدیثی است که راوی ثقه، خلافِ روایتِ راویانِ دیگرِ ثقات (که تعدادشان بی...

حدیث مضطرب، حدیثی است که به‌دلیل اختلاف راویان در سند یا متن، به‌گونه‌ای که ترجی...

راوی ثقه، راوی است که در عدالت و ضبط، مورد اعتماد باشد؛ یعنی مسلمان، بالغ، عاقل،...

راوی ضابط، راوی است که قدرت کامل بر حفظ و ضبطِ آنچه روایت می‌کند داشته باشد. ضبط...

راوی عادل، راوی است که مرتکب گناهان کبیره نشده و بر ارتکاب صغایر اصرار نکند و در...

تدلیس، فعلِ راوی است که با پنهان کردن نام استاد یا وانمود کردن اتصالِ سند، عیب ر...

تابع، حدیثی است که از طریقِ راویِ دیگر، با همان متنِ حدیثِ اصلی روایت شده باشد؛ ...

شاهد، حدیثی است که با حدیث اصلی در مضمون و معنا شریک باشد، ولی از صحابی دیگری یا...

شواهد، جمعِ «شاهد» است و به مجموعه‌ی احادیثی گفته می‌شود که با حدیث اصلی در مضمو...

متابعة، عملِ پیگیریِ طرقِ روایتِ حدیث برای یافتن تابع و شاهد است. محدث، با متابع...

عِلَل الحدیث، علمی است که به شناخت عللِ پنهانِ حدیث می‌پردازد؛ یعنی عیب‌هایی که ...

حدیث معنعن، حدیثی است که در سند آن، حرف «عَن» (عنعنه) برای نقل روایت استفاده شده...

حدیث مؤنن، حدیثی است که در سند آن، لفظ «أنَّ» (أنّ نبوی أو أنّ فلاناً قال: قال ر...

حدیث مُسلسل، حدیثی است که در تمام طبقات سند، یک وصف یا حالت واحد در راویان تکرار...

پذیرش یک حدیث به‌عنوان حجت شرعی، طی شش مرحله سنجش انجام می‌شود که مجموع این شش ش...

ده‌ها کتاب در طول تاریخ در علم حدیث تألیف شده است. این کتب، قواعد و اصول شناخت، ...

علم حدیث نزد شیعه و سنی، اصول مشترک فراوانی دارد؛ از جمله شروط پنج‌گانه صحت (اتص...