این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
تعریف
«الساعة» نام قرآنی زمان رستاخیز است؛ لحظه‌ای ناگهانی که آسمانها و زمین دگرگون می‌شوند و نظام هستی به مرحله‌ی سرنوشت می‌رسد. زمان وقوع آن بر هیچ پیامبری اعلام نشده و تنها خداوند از آن آگاه است.
معناشناسی
- نام‌گذاری قیامت به «ساعة» از آن روست که وقوعش ناگهانی است و در یک لحظه جهان دگرگون می‌شود.
- در روایات، هر مرگ «ساعت صغری» یعنی قیامت کوچکِ خودِ انسان دانسته شده است.
- «الساعة» با تعبیر «یوم القیامة» هم‌معنا و بر قرینه به کار می‌رود؛ گاه بر شگفتی و ناگهانی بودن تأکید دارد و گاه بر محتوا.
کاربرد در قرآن
- آمدنش قطعی است و در آن هیچ تردیدی نیست؛ و خدا کسانی را که در قبرها هستند برمی‌انگیزد.
- علم الساعة از کلیدهای غیب است که تنها نزد خداست: دانستن بارش باران، رحم‌های بسته و اینکه هر کس فردا چه به دست می‌آورد.
- پاسخ پیامبر به پرسش زمان وقوع آن صریح بود: علم آن تنها نزد پروردگارم است و جز او کسی آن را آشکار نمی‌کند.
- قرآن نزدیکی آن را از زبان خود اعلام کرده است: «اقتربت الساعة».
پیام عملی
- همواره آماده بودن؛ اهل ایمان هرگز خود را به تعویق توبه و نیکی نمی‌اندازند.
- پرهیز از پیش‌بینی زمان وقوع؛ این علم ویژهی خداست و ادعای دانستن آن، نشانه‌ی نادانی و در برخی موارد فتنه است.
- پیش از ساعت بزرگ، ساعت کوچک خود را جدی بگیریم؛ مرگ هر انسان قیامتِ اوست.
حکمت و فلسفه
پنهان ماندن زمان وقوع ساعت، خود آزمونی بزرگ است: اگر از زمان پایان باخبر باشی چه می‌کنی و اگر نداری چه باید کرد؟ پاسخ قرآن روشن است: همواره آماده باش؛ چرا که این ساعت در حال نزدیک شدن است.
آیات قرآن در این باب
وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٌۭ لَّا رَيْبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبْعَثُ مَن فِى ٱلْقُبُورِ
و اینکه رستاخیز آمدنی است، و شکّی در آن نیست؛ و خداوند تمام کسانی را که در قبرها هستند زنده میکند.
إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلْمُ ٱلسَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ ٱلْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِى ٱلْأَرْحَامِ ۖ وَمَا تَدْرِى نَفْسٌۭ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًۭا ۖ وَمَا تَدْرِى نَفْسٌۢ بِأَىِّ أَرْضٍۢ تَمُوتُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌۢ
آگاهی از زمان قیام قیامت مخصوص خداست، و اوست که باران را نازل میکند، و آنچه را که در رحم‌ها (ی مادران) است می‌داند، و هیچ کس نمی‌داند فردا چه به دست می‌آورد، و هیچ کس نمی‌داند در چه سرزمینی می‌میرد؟ خداوند عالم و آگاه است!
يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلسَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَىٰهَا ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّى ۖ لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَآ إِلَّا هُوَ ۚ ثَقُلَتْ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةًۭ ۗ يَسْـَٔلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِىٌّ عَنْهَا ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ ٱللَّهِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
درباره قیامت از تو سؤال می‌کنند، کی فرامی‌رسد؟! بگو: «علمش فقط نزد پروردگار من است؛ و هیچ‌کس جز او (نمی‌تواند) وقت آن را آشکار سازد؛ (اما قیام قیامت، حتی) در آسمانها و زمین، سنگین (و بسیار پر اهمیت) است؛ و جز بطور ناگهانی، به سراغ شما نمی‌آید!» (باز) از تو سؤال می‌کنند، چنان که گویی تو از زمان وقوع آن باخبری! بگو: «علمش تنها نزد خداست؛ ولی بیشتر مردم نمی‌دانند.»
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ٱقْتَرَبَتِ ٱلسَّاعَةُ وَٱنشَقَّ ٱلْقَمَرُ
قیامت نزدیک شد و ماه از هم شکافت!
روایات مرتبط
مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ
هرکس پیش از طلوع خورشید از مغرب توبه کند، خداوند توبه او را می‌پذیرد.
مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ
هرکس دیدار با خدا را دوست دارد، خداوند هم دیدار با او را دوست دارد.
پرسش‌های پرتکرار
چرا زمان قیامت به کسی گفته نشده است؟
زیرا علم آن ویژهی خداوند است و راز این پنهانی، بیدار ماندن بندگان و پیوسته آماده بودن آنان است.
علامتهای نزدیکی قیامت چیست؟
در روایات اسلامی نشانههایی بزرگ و کوچک برشمرده شده است؛ قرآن نیز بهصورت اجمال از آیاتی خبر داده که هنگام آمدنشان، ایمان آوردن دیگر سود نمیدهد.
مقصود از «اقتربت الساعة» چیست؟
خداوند در آغاز سورهی قمر نزدیکی ساعت را اعلام میکند تا بندگان بدانند عمر دنیا در برابر عمر کل هستی، اندک است و لحظهی شمارش فرا رسیده است.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.