صحیفه سجادیه مجموعه‌ی مناجات‌های امام سجاد علیه‌السلام است که برای هر حالی از انسان دعایی دارد. این راهنما روش آشنایی و انس تدریجی با این کتاب را گام‌به‌گام نشان می‌دهد.
گام‌های اجرایی
گام ۱: شناخت کتاب و جایگاه آن
نخست درباره‌ی صحیفه بخوانید: چگونه از امام سجاد علیه‌السلام نقل و گردآوری شد و چه نام‌هایی مانند «خواهر قرآن» بر آن نهاده‌اند. شناخت جایگاه یک کتاب، خواندنش را برای شما معنادار می‌کند.
گام ۲: انتخاب دعای آغازین کوتاه
سراغ دعاهای بلند نروید؛ با یکی از دعاهای کوتاه صحیفه آغاز کنید و پس از گرم‌شدن، در هفته‌های بعد سراغ فرازهای بلندتر بروید. خواندن کوتاه اما پیوسته، از خواندن بلند و رهاشده مؤثرتر است.
گام ۳: خواندن تدریجی و معنامحور
هفته‌ای یک دعا کافی است؛ آن را با ترجمه بخوانید و چند فراز الهام‌بخش آن را در دفترچه بنویسید. انس با کتاب، از راه انس با جمله‌های آن می‌گذرد.
گام ۴: ربط دادن دعا به حالات خود
برای خود فهرست موضوعی بسازید: دعای هنگام درد، شکر نعمت، استغفار و پناه بردن به خدا؛ سپس در هر حالِ زندگی، دعای متناسب با آن را بگشایید و این کتاب را به دفترچه‌ی حالات خود بدل کنید.
گام ۵: قرائت خانوگی و مرور فصلی
گوشه‌ای از شب‌های خانواده را به خواندن دو سه فراز صحیفه اختصاص دهید و هر فصل یک بار مرور کوتاهی بر دستاوردهای معنوی خود داشته باشید. این مرورها، انس نوپا را تثبیت می‌کنند.
نکات طلایی
- با ترجمه‌ی روان و معتبر و گاه شروح ساده همراه شوید تا مناجات‌ها برایتان بگشاید.
- دعای مکارم الاخلاق را مکمل برنامه‌ی هفتگی خود قرار دهید؛ فرازهای آن، چراغ راه اخلاق است.
- چند فراز را در گوشی خود ذخیره کنید تا در سفر و روزهای شلوغ، همراهتان باشد.
هشدارها و ملاحظات
- مقایسه‌ی خواندن خود با قاریان حرفه‌ای و نتیجه‌گیری ناامیدانه، انس نوپا را می‌خشکاند؛ راه خود را با آهنگ خود بروید.
- صحیفه را کتابی صرفاً برای حال‌های تلخ و سوگواری نبینید؛ بخش بزرگی از آن، دعای شکر و ستایش و درخواست اصلاح است.
آیات قرآن در این باب
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ ٱلدَّاعِ إِذَا دَعَانِ ۖ فَلْيَسْتَجِيبُوا۟ لِى وَلْيُؤْمِنُوا۟ بِى لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ
و هنگامی که بندگان من، از تو در باره من سؤال کنند، (بگو:) من نزدیکم! دعای دعا کننده را، به هنگامی که مرا می‌خواند، پاسخ می‌گویم! پس باید دعوت مرا بپذیرند، و به من ایمان بیاورند، تا راه یابند (و به مقصد برسند)!
ٱدْعُوا۟ رَبَّكُمْ تَضَرُّعًۭا وَخُفْيَةً ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُعْتَدِينَ
پروردگار خود را (آشکارا) از روی تضرّع، و در پنهانی، بخوانید! (و از تجاوز، دست بردارید که) او متجاوزان را دوست نمی‌دارد!
پرسش‌های پرتکرار
صحیفه سجادیه چند دعا دارد؟
متن اصلی صحیفه پنجاهوچهار دعا و مناجات را در بر میگیرد و در پیوستهای معتبر، دعاهای دیگری نیز به آن افزوده شده است.
خواندن صحیفه بدون حفظ و فهم کامل اثر دارد؟
قرائت حتی بدون فهم کامل، برکت و ثواب دارد؛ اما اثر تربیتی عمیق از خواندنِ همراه با ترجمه و بازتاب آن در رفتار حاصل می‌شود.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.