با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
امام عسکری (ع) در یک نگاه
- نام: امام عسکری (ع)
- دوران: سال ۲۳۲ هجری تا ۲۶۰ هجری؛ سامرا
- جایگاه: یازدهمین امام شیعیان و پدر امام زمان (عج)
زندگانی
حسن بن علی بنابر مشهور در هشتم ربیع‌الثانی سال دویست‌وسی‌ودوم هجری در مدینه زاده شد. پس از شهادت پدر در سال دویست‌وپنجاه‌وچهارم، امامت او در حدود بیست‌ودو سالگی آغاز شد و تنها شش سال ادامه یافت؛ کوتاه‌ترین دوران امامت پس از امام جواد (ع).
امام عسکری (ع) تمام دوران امامت را در سامرا و زیر نظارت شدید عباسیان گذراند؛ لقب «عسکری» از عسکر یعنی شهر نظامی سامرا گرفته شد. با وجود زندان‌ها و محدودیت‌ها، او با شبکه‌ی وکالت و نامه‌نگاری‌های رمزی، پیوند امامت را با شیعیان جهان زنده نگه داشت و برای دوران غیبت آینده، جامعه را آماده کرد.
بنابر نقل مشهور منابع شیعه، او با نرجس خاتون ازدواج کرد و در نیمه‌ی شعبان سال دویست‌وپنجاه‌وپنجم هجری فرزندش مهدی (عج) زاده شد؛ تولدی که به سبب خطر، جز نزد خواص آشکار نشد. بنابر مشهور در هشتم ربیع‌الاول سال دویست‌وشصتم هجری به تحریک معتمد عباسی مسموم شد و در سامرا به خاک سپرده شد؛ فرزندش جانشین او و موعود آخرالزمان مسلمانان شد.
رویدادهای کلیدی
- تولد در سال ۲۳۲ هجری در مدینه
- امامت در سال ۲۵۴ هجری در روزگار نظارت عباسیان
- زندگی زیر نظر در سامرا و زندان‌های پیاپی
- ازدواج با نرجس خاتون بنابر نقل مشهور
- تولد فرزند مهدی (عج) در ۱۵ شعبان ۲۵۵ هجری و حفاظت از او
- شهادت بنابر مشهور در ۸ ربیع‌الاول ۲۶۰ هجری در سامرا
فضایل و ویژگی‌ها
- صبر و هنرمندی در هدایت جامعه از پشت پرده‌ی نظارت
- عبادت و وقار در اوج فشار
- امانت‌داری در حفاظت از جان فرزند موعود
- پاسخ‌گویی به استفتائات شیعیان با نامه و پیام
آیات قرآن در این باب
۞ وَإِذِ ٱبْتَلَىٰٓ إِبْرَٰهِۦمَ رَبُّهُۥ بِكَلِمَٰتٍۢ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًۭا ۖ قَالَ وَمِن ذُرِّيَّتِى ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِى ٱلظَّٰلِمِينَ
(به خاطر آورید) هنگامی که خداوند، ابراهیم را با وسایل گوناگونی آزمود. و او به خوبی از عهده این آزمایشها برآمد. خداوند به او فرمود: «من تو را امام و پیشوای مردم قرار دادم!» ابراهیم عرض کرد: «از دودمان من (نیز امامانی قرار بده!)» خداوند فرمود: «پیمان من، به ستمکاران نمی‌رسد! (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند، شایسته این مقامند)».
روایات مرتبط
إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ: كِتَابَ اللَّهِ وَعِتْرَتِي، مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَدًا
من در میان شما دو چیز گرانبها بر جای می‌گذارم: کتاب خدا و عترتم. به این دو چنگ زنید هرگز گمراه نخواهید شد.
مَنْ أَرَادَ أَنْ يَعْلَمَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَلْيَنْظُرْ مَا عِنْدَ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ
هرکه بخواهد بداند نزد خدا چیست، ببیند نزد اولیای خدا چیست
پرسش‌های پرتکرار
چرا به او «عسکری» میگفتند؟
زیرا ناچار بود در شهر نظامی سامرا که عسکر نامیده میشد زندگی کند و زیر نظر عباسیان باشد.
امام عسکری (ع) چگونه فرزندش را از خطر حفظ کرد؟
بنابر نقل مشهور، ولادت مهدی (عج) پنهان نگه داشته شد و جز خواص یاران کسی او را نمی‌دید تا عباسیان به جانش نیفتند.
امام عسکری (ع) چگونه شهید شد؟
بنابر مشهور به تحریک معتمد عباسی با زهر مسموم شد و در سال دویست‌وشصتم هجری در سامرا درگذشت.