با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
امام جواد (ع) در یک نگاه
- نام: امام جواد (ع)
- دوران: سال ۱۹۵ هجری تا ۲۲۰ هجری؛ مدینه و بغداد
- جایگاه: نهمین امام شیعیان؛ امام در سال‌های کم
زندگانی
محمد بن علی بنابر مشهور در دهم رجب سال صد‌ونود‌وپنجم هجری در مدینه زاده شد. پدرش امام رضا (ع) در آن هنگام در خراسان به سر می‌برد و بنابر نقلها پیش از تولد او، به یارانش از فرزندی بشارت داده بود که پس از او جانشینش خواهد بود. مادرش سبیکه? بنابر برخی منابع خیزران نوبیه از بانوان نجیب بود.
امامت محمد بن علی در حدود هفت‌سالگی آغاز شد؛ واقعه‌ای که برای برخی پرسش‌برانگیز بود، اما پاسخ‌های دانشمندانه‌ی او به پرسش‌ها و مناظره‌های دربار مأمون، به‌زودی تردیدها را فرونشاند و لقب «جواد» یعنی بخشنده، از سخاوت معنوی و مالی او دیده شد.
مأمون او را به بغداد برد و بنابر نقل مشهور دختر خود امفضل را به ازدواج او درآورد؛ ازدواجی که به گمان مورخان، پوششی برای نگه داشتن امام زیر نظر بود. امام جواد (ع) در روزگار مأمون و سپس معتصم زیست و بنابر مشهور در سال دویستوبیستم هجری به تحریک معتصم و با زهر مسموم شد و در بغداد در کنار جدش امام کاظم (ع) به خاک سپرده شد.
رویدادهای کلیدی
- تولد در ۱۰ رجب ۱۹۵ هجری در مدینه
- امامت در حدود هفت‌سالگی بنابر مشهور
- پاسخ‌های دانشمندانه در مناظره‌های دربار مأمون
- ازدواج با امفضل دختر مأمون و زندگی در بغداد
- اقامه‌ی امامت در روزگار مأمون و معتصم
- شهادت بنابر مشهور در ۲۹ ذی‌القعده ۲۲۰ هجری در بغداد
فضایل و ویژگی‌ها
- دانشی که در کم‌سالی به اوج رسید و بزرگان را به اذعان واداشت
- سخاوت و بخشش که لقب «جواد» از آن دیده شد
- شجاعت در بیان حق در برابر قدرت عباسی
- عبادت و پرهیزکاری در محیط دربار فاسد
آیات قرآن در این باب
يَٰيَحْيَىٰ خُذِ ٱلْكِتَٰبَ بِقُوَّةٍۢ ۖ وَءَاتَيْنَٰهُ ٱلْحُكْمَ صَبِيًّۭا
ای یحیی! کتاب (خدا) را با قوّت بگیر! و ما فرمان نبوّت (و عقل کافی) در کودکی به او دادیم!
روایات مرتبط
مَنْ أَرَادَ أَنْ يَعْلَمَ مَا عِنْدَ اللَّهِ فَلْيَنْظُرْ مَا عِنْدَ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ
هرکه بخواهد بداند نزد خدا چیست، ببیند نزد اولیای خدا چیست
مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَعْرِفْ إِمَامَهُ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً
هرکه بمیرد و امام زمانش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است
پرسش‌های پرتکرار
امامت در کودکی چگونه ممکن است؟
بنابر باور شیعه، امامت منصب الهی است و علم امامتی به تعلیم الهی و ارث پیامبر است، نه به تحصیل معمول؛ روی‌کردی که در جوادالائمه (ع) آشکار تجسم یافت.
چرا به او «جواد» میگفتند؟
به سبب بخشش فراوان؛ بنابر نقلها آنقدر صدقه میداد که گفته شد جواد یعنی بخشندهی بیدرنگ.
امام جواد (ع) چگونه شهید شد؟
بنابر مشهور به تحریک معتصم عباسی و با زهر، به دست همسرش امفضل، مسموم شد و در سال دویستوبیستم هجری درگذشت.