با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
عمار یاسر در یک نگاه
- نام: عمار یاسر
- دوران: صدر اسلام تا جنگ صفین در سال ۳۷ هجری
- جایگاه: صحابی مجاهد و از یاران نزدیک پیامبر(ص) و امام علی(ع)
زندگانی
عمار بن یاسر از تبار یمن و از قبیله عنس بود؛ خانواده او برای کار و معاش به مکه کوچ کرده و در پناه بنی‌مخزوم جای گرفته بودند. پدرش یاسر با همسرش سمیّه و فرزندانش زندگی ساده‌ای داشتند؛ آنان از نخستین کسانی بودند که به دعوت پیامبر(ص) ایمان آوردند و همین ایمان، تازیانه بیداد قریش را بر آنان گشود.
بنابر نقل‌های تاریخ، بنی‌مخزوم و به ویژه ابوجهل، خاندان یاسر را زیر آفتاب سوزان مکه به شکنجه می‌گرفتند و پیامبر(ص) که توان دفع آن ظلم را نداشت با اندوه بر آنان می‌گذشت و فرمود: «صبر کنید ای خاندان یاسر؛ وعده‌گاه شما بهشت است». سمیّه، مادر عمار، بنابر مشهور نخستین شهید راه اسلام شد و به دست ابوجهل از پا درآمد.
عمار پس از هجرت به مدینه در ساخت مسجد پیامبر(ص) سهیم شد و بنابر مشهور در همه غزوات، جز تبوک که آن حضرت مدینه را به او سپرده بود، حاضر بود. او در بدر و احد و خندق و حنین پیکار کرد و کهولت سن هرگز او را از میدان بازنداشت.
پس از رحلت پیامبر(ص)، عمار از مدافعان حق امام علی(ع) بود و در جنگ جمل و صفین در رکاب آن حضرت پیکار کرد. پیامبر(ص) بنابر نقل‌های مشهور فرموده بود: «عمار را گروه سرکش میکشد» و همین رخداد در صفین روی داد؛ عمار در حالی که بنابر مشهور تاریخ‌نویسان حدود نود سال از عمرش می‌گذشت، در آن جنگ به شهادت رسید و امام علی(ع) بر پیکرش گریست و او را ستود.
رویدادهای کلیدی
- شکنجه خاندان یاسر در مکه و شهادت سمیّه، نخستین شهیده اسلام
- هجرت به مدینه و مشارکت در ساخت مسجد پیامبر(ص)
- حضور در همه غزوات به جز تبوک که پیامبر(ص) مدینه را به او سپرد
- همراهی با امام علی(ع) در جنگ‌های جمل و صفین
- شهادت در صفین در سال ۳۷ هجری به دست سپاه شام
فضایل و ویژگی‌ها
- صبر و استقامت در شکنجه‌های سخت مکه
- شجاعت بی‌گزند در میدان‌های نبرد
- ولایت و دوستی اهل بیت(ع) تا واپسین دم
- سابقه‌داری و کهن‌حالی در اسلام
روایات مرتبط
عَجَبًا لِأَمْرِ الْمُؤْمِنِ، إِنَّ أَمْرَهُ كُلَّهُ خَيْرٌ، وَلَيْسَ ذَاكَ لِأَحَدٍ إِلَّا لِلْمُؤْمِنِ، إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَكَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ، وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ صَبَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ
چقدر شگفتا کار مؤمن را! همه کار او خیر است، و این برای کسی جز مؤمن نیست. اگر خوشبختی به او رسد شکر کند و برایش خیر است، و اگر سختی به او رسد صبر کند و برایش خیر است.
الْمُؤْمِنُ الْقَوِيُّ خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ الضَّعِيفِ
مؤمن قوی، بهتر و محبوب‌تر نزد خداست از مؤمن ضعیف، و در هر دو خیر است.
پرسش‌های پرتکرار
جمله «عمار را گروه سرکش میکشد» یعنی چه؟
یعنی عمار به دست گروهی کشته میشود که سرکشی و ستم پیشه کردهاند؛ این پیشگویی پیامبر(ص) بنابر مشهور در جنگ صفین تحقق یافت.
مادر عمار چه جایگاهی دارد؟
سمیّه بنابر مشهور نخستین شهید راه اسلام است که به دست ابوجهل شهید شد؛ خاندان یاسر نماد صبر در آغاز اسلام‌اند.
عمار در کدام جنگ به شهادت رسید؟
در جنگ صفین در سال ۳۷ هجری در رکاب امام علی(ع) و بنابر مشهور تاریخ‌نویسان در حدود نودسالگی.