پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی می‌کنیم.
امام زمان (عج) در یک نگاه
- نام: امام زمان (عج)
- دوران: متولد ۱۵ شعبان ۲۵۵ هجری در سامرا؛ دوران غیبت صغری و کبری
- جایگاه: دوازدهمین امام شیعیان و موعود آخرالزمان
زندگانی
مهدی بن حسن بنابر باور مشهور شیعیان در نیمه‌ی شعبان سال دویست‌وپنجاه‌وپنجم هجری در سامرا زاده شد. پدرش امام حسن عسکری (ع) بود که تولد او را بنابر نقل‌ها پیش از رحلتش به خواص یاران بشارت داده بود. در سال دویست‌وشصتم، در پنج‌سالگی، پس از شهادت پدر به مقام امامت رسید.
به سبب خطر عباسیان، امام میان مردم ظاهر نمی‌شد؛ دورانی که به غیبت صغری نامیده شد و حدود هفتاد سال ادامه یافت. در این دوره بنابر نقل مشهور، چهار نایب خاص یکی پس از دیگری میان امام و شیعیان پیوند برقرار می‌کردند؛ عثمان بن سعید عمری، محمد بن عثمان، حسین بن روح و سرانجام علی بن محمد سمری که با درگذشتش در سال سیصد‌وبیست‌ونهم هجری، نامه‌ی وداع امام را نقل کرد و عصر غیبت کبری آغاز شد.
از آن روز تاکنون، امام زمان (عج) در پوشش غیبت زیست می‌کند و بنابر باور شیعه، در پایان روزگار با اذن خدا قیام خواهد کرد تا زمین را از ظلم و بی‌عدالتی پاک سازد؛ همان که بنابر نقل مشهور، پیامبر (ص) از او با وصف «یملأ الارض قسطاً و عدلاً كما ملئت ظلماً و جوراً» یاد کرده است. انتظار فرج، آمادگی فردی و اجتماعی برای آن روز بزرگ است.
رویدادهای کلیدی
- تولد در ۱۵ شعبان ۲۵۵ هجری در سامرا بنابر مشهور
- امامت در پنج‌سالگی پس از شهادت پدر
- غیبت صغری و سفارت چهار نایب خاص از ۲۶۰ تا ۳۲۹ هجری
- آغاز غیبت کبری با رحلت علی بن محمد سمری در ۳۲۹ هجری
- پیام قیام جهانی برای پرکردن زمین از عدل و داد
- امروزِ شیعه: انتظار فعال و آمادگی برای ظهور
فضایل و ویژگی‌ها
- صبوری بر غیبت به فرمان خدا برای حفظ دین و شیعیان
- ولایت گسترده بر سرنوشت زمین بنابر باور شیعه
- دلسوزی برای مؤمنان که بنابر نقل‌ها شامل همه‌ی روزگاران است
- امیدبخشی به مستضعفان جهان در راه عدالت جهانی
آیات قرآن در این باب
وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِى ٱلزَّبُورِ مِنۢ بَعْدِ ٱلذِّكْرِ أَنَّ ٱلْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ ٱلصَّٰلِحُونَ
در «زبور» بعد از ذکر (تورات) نوشتیم: «بندگان شایسته‌ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد!»
قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ ٱسْتَعِينُوا۟ بِٱللَّهِ وَٱصْبِرُوٓا۟ ۖ إِنَّ ٱلْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ ۖ وَٱلْعَٰقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
موسی به قوم خود گفت: «از خدا یاری جویید، و استقامت پیشه کنید، که زمین از آن خداست، و آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد، واگذار می‌کند؛ و سرانجام (نیک) برای پرهیزکاران است!»
روایات مرتبط
مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَعْرِفْ إِمَامَهُ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً
هرکه بمیرد و امام زمانش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است
مَثَلُ أَهْلِ بَيْتِي فِيكُمْ مَثَلُ سَفِينَةِ نُوحٍ، مَنْ رَكِبَهَا نَجَا، وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ
مثل اهل بیتم در میان شما، مثل کشتی نوح است؛ هرکس سوار آن شود نجات یابد، و هرکس از آن تخلف کند غرق شود.
پرسش‌های پرتکرار
غیبت صغری و کبری چه تفاوتی دارند؟
غیبت صغری دورهای بود که امام از راه چهار نایب خاص با شیعیان پیوند داشت؛ در غیبت کبری که از سال ۳۲۹ هجری آغاز شد، این پیوند مستقیم قطع شد و راه generalized ارجاع به فقهای جامعالشرایط پیشنهاد شد.
چرا امام زمان (عج) غایب است؟
بنابر روایات شیعه، غیبت به سبب خطر جان و مصلحت حفظ دین و آزمون شیعیان است؛ همانند دوران پیشین پیامبران که در غار و کنار مردم گمنام زیستند.
وظیفهی منتظران چیست؟
تقوا و خودسازی، آموختن معارف دین، یاری مظلومان و آمادهسازی جامعهی عدالتخواه؛ انتظار فعال نه پنداری منفعلانه است.