این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
روز عاشورا چه روزی است؟
روز عاشورا، دهم محرم سال شصت و یکم هجرت، سالروز شهادت امام حسین (ع) و یاران باوفایش در سرزمین کربلا است. این روز در فرهنگ شیعه، روز عزای بزرگ و اندوه همگانی به شمار می‌رود.
حکمت و اهمیت
قیام امام حسین (ع) در عاشورا برای نجات دین از انحراف، احیای امر به معروف و نهی از منکر و رهایی امت از حکومتی است که نام اسلام را پوشش ستم خویش کرده بود. این واقعه درس جاودانی داد که حق باید با شهامت دفاع شود، حتی به بها دادن جان. قرآن کریم با آیه «إنا لله وإنا إلیه راجعون» زبان مصیبت‌داری مؤمنان را تعلیم می‌دهد و کشته‌شدگان راه خدا را زنده و مرزوبان نزد پروردگار می‌شمارد. عزاداری برای سیدالشهدا (ع)، بازسازی پیام عاشورا در ضمیر نسل‌های پیاپی است.
اعمال و آداب
- خواندن زیارت عاشورا که از برجسته‌ترین اعمال این روز است
- غسل به قصد تقرب
- ترک تجملات و دوری از لهو، شادی و کارهای مباح تجمل‌آمیز در این روز
- برپایی مجالس عزا، روضه‌خوانی و گریه بر مصیبت سیدالشهدا (ع)
- اطعام مؤمنان و صدقه دادن به نیت سلامت و گشایش
درس‌های این روز
- آزادگی و دفاع از حق، از هر ارزش دیگری برتر است.
- شهادت در راه خدا پایان زندگی نیست، پیوند با حیات جاودان است.
- قیام برای اصلاح جامعه، میراث جاودان عاشوراست.
آیات قرآن در این باب
ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَٰبَتْهُم مُّصِيبَةٌۭ قَالُوٓا۟ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيْهِ رَٰجِعُونَ
آنها که هر گاه مصیبتی به ایشان می‌رسد، می‌گویند: «ما از آنِ خدائیم؛ و به سوی او بازمی‌گردیم!»
وَلَا تَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمْوَٰتًۢا ۚ بَلْ أَحْيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ
(ای پیامبر!) هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند، مردگانند! بلکه آنان زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.
پرسش‌های پرتکرار
چرا شیعیان در روز عاشورا عزا می‌گیرند؟
زیرا در این روز امام سوم شیعیان برای احیای دین و دفاع از حق به شهادت رسید؛ عزاداری برای او، پاسداشت قیام او و زنده نگه داشتن پیام عاشورا در نسل‌هاست.
آیا در روز عاشورا روزه مستحب است؟
در برخی روایات، روزه این روز با کفارت گناهان یک سال توصیف شده است؛ اما بسیاری از فقها به دلیل مصادف بودن روز با عزای امام حسین (ع) روزه کامل آن را شایسته نمی‌دانند و پرهیز کوتاه از خوردنی به نیت همدردی را کافی می‌شمارند.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.