با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
خدیجه کبری(س) در یک نگاه
- نام: خدیجه کبری(س)
- دوران: پیش از اسلام تا سال دهم بعثت (عام‌الحزن)
- جایگاه: نخستین همسر پیامبر(ص) و نخستین زن مؤمن
زندگانی
خدیجه بنت خویلد از سران قریش و بانویی تاجر و شریف بود؛ چنان‌که بنابر مشهور در روزگار جاهلیت به پاکی و عفت، «طاهره» خوانده می‌شد. او تجارتی گسترده داشت و کارگزارانش به شام سفر می‌کردند؛ مردی امین به نام محمد بن عبدالله(ص) نیز سال‌ها کار او را بر عهده داشت و درست‌کاری‌اش دل بانوی قریش را به اعتماد کشاند.
ازدواج خدیجه(س) با پیامبر(ص) در بیست‌وپنج سالگی آن حضرت رخ داد؛ سن خدیجه در منابع مختلف از حدود بیستوهشت تا چهل سال ذکر شده و مشهور نزد شیعه، بیستوهشت سالگی است. پیوند این دو، سرمشق ازدواجی بر پایه اعتماد، اخلاق و هم‌سویی در مسئولیت شد؛ زندگی‌ای که سال‌ها با آرامش و همدلی گذشت.
هنگامی که وحی در غار حرا فرود آمد و پیامبر(ص) با دل لرزان بازگشت، بنابر نقل مشهور، خدیجه نخستین کسی بود که سخن او را تصدیق کرد و با منطق و آرامش گفت: «خدا تو را خسته نمی‌دارد؛ تو پیوند خویشاوندی را می‌پیوندی و امانت را ادا می‌کنی». او نخستین مؤمن تاریخ اسلام شد و دارایی خود را در خدمت دین تازه قرار داد؛ چنان که بنا بر نقلها، ثروت او بازوی مالی مسلمانانِ تحت فشار شد.
خدیجه(س) در سال‌های محاصره شعب ابی‌طالب، با آنکه سالخورده شده بود، در کنار پیامبر(ص) و بنی‌هاشم ایستاد و سختی سه‌ساله را تاب آورد. سرانجام در سال دهم بعثت درگذشت؛ سالی که پیامبر(ص) آن را «سال غم» نامید، زیرا در آن هم پشتوانه محبت خانه و هم پناه ابوطالب از دست رفت. حاصل این پیوند، فرزندانی چون فاطمه زهرا(س) بود و بنابر مشهور، پیامبر(ص) تا پایان عمر، خدیجه را گرامی میداشت و از محبت او یاد میکرد.
رویدادهای کلیدی
- ازدواج با پیامبر(ص) و اعتمادی که بر امانت‌داری بنا شد
- تصدیق رسالت و نخستین ایمان آوردن به پیامبر(ص)
- حمایت مالی و جانبی از اسلام در سال‌های سخت مکه
- ایستادگی در محاصره شعب ابی‌طالب
- درگذشت در سال دهم بعثت و آغاز عام‌الحزن
فضایل و ویژگی‌ها
- ایمان بی‌درنگ و تصدیق فوری رسالت
- ایثار و انفاق در راه دین
- عفت و شرافتی که تا روزگار جاهلیت نیز مشهور بود
- مهر و همدلی در خانه نبوت
آیات قرآن در این باب
وَوَجَدَكَ عَآئِلًۭا فَأَغْنَىٰ
و تو را فقیر یافت و بی‌نیاز نمود،
روایات مرتبط
خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ، وَأَنَا خَيْرُكُمْ لِأَهْلِي
بهترین شما، بهترین شما نسبت به خانواده‌اش است، و من بهترین شما نسبت به خانواده‌ام هستم.
پرسش‌های پرتکرار
چرا سال دهم بعثت را عام‌الحزن می‌نامند؟
زیرا در آن سال خدیجه(س)، همسر یاور پیامبر(ص)، و ابوطالب، پناه او، درگذشتند و راه بر آن حضرت تنگ‌تر شد.
سن خدیجه هنگام ازدواج چقدر بود؟
در منابع اختلاف است؛ از حدود بیستوهشت تا چهل سال نقل شده و مشهور نزد شیعه، بیستوهشت سال است.
پیامبر(ص) پس از درگذشت او چه میفرمود؟
بنا بر نقلها، تا پایان عمر از ایمان و ایثار او یاد میکرد و او را گرامی میداشت و ستایش میفرمود.