آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
تعریف
«خشیت» ترسِ آمیخته با تعظیم و بزرگ‌داشتی است که از شناخت و معرفت نسبت به خداوند سرچشمه میگیرد و آن را از هراس‌های بیمارگونه و ترسِ صرف جدا می‌سازد. قرآن خشیت را حالت عالمان و مؤمنانِ خداشناس معرفی می‌کند که نه از عذابی ناگزیر، بلکه از جلال و عظمت پروردگار و بازخواست او به لرزه می‌آیند.
معناشناسی
- خشیت ترسی ستایش‌آمیز است؛ در آن دل از بزرگ‌داشتِ خداوند می‌لرزد، چنان‌که عاشق از جدایی محبوب هراسناک است.
- تفاوت خشیت با خوف در آن است که خوف غالباً از زیانِ محتمل برمی‌خیزد، اما خشیت از معرفت و احساس حضور خداوند سرچشمه میگیرد.
- هرچه شناخت انسان از خدا عمیقتر شود، خشیت او پربارتر میشود؛ بر همین اساس قرآن خشیت را ویژگی عالمان شمرده است.
کاربرد در قرآن
- قرآن تصریح می‌کند که از میان بندگان خدا، تنها عالمان از او خشیت دارند (سوره‌ی فاطر، آیه‌ی ۲۸).
- در سوره‌ی یس، پذیرشِ هشدار قرآنی از آنِ کسی شمرده شده که ذکر الهی را دنبال کند و در غیب از رحمان بترسد (سوره‌ی یس، آیه‌ی ۱۱).
- برای کسانی که در غیب از پروردگارشان خشیت دارند، آمرزش و پاداشی بزرگ وعده داده شده است (سوره‌ی ملک، آیه‌ی ۱۲).
پیام عملی
- تدبر در آیات جلال و جمال خدا و در آفرینشِ هستی، درسِ بزرگ‌داشتی است که خشیت را در دل زنده می‌کند.
- خشیت را با امید پیوند بزنیم؛ ترس بدون امید به نومیدی و امید بدون ترس به بی‌پروایی و سهل‌انگاری می‌انجامد.
- در خلوت و تنهایی، خود را محاسبه کنیم؛ خشیت واقعی در رفتار آدمی هنگام تنها بودن آشکار میشود.
حکمت و فلسفه
خشیت میوه‌ی معرفت است؛ هرچه شناخت انسان از خدا فزونی گیرد، دلش در برابر عظمت او وقار بیشتری می‌یابد.
آیات قرآن در این باب
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلْأَنْعَٰمِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَ ۗ إِنَّمَا يَخْشَى ٱللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ ٱلْعُلَمَٰٓؤُا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ
و از انسانها و جنبندگان و چهارپایان انواعی با رنگهای مختلف، (آری) حقیقت چنین است: از میان بندگان خدا، تنها دانشمندان از او می‌ترسند؛ خداوند عزیز و غفور است!
إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ ٱتَّبَعَ ٱلذِّكْرَ وَخَشِىَ ٱلرَّحْمَٰنَ بِٱلْغَيْبِ ۖ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍۢ وَأَجْرٍۢ كَرِيمٍ
تو فقط کسی را انذار می‌کنی که از این یادآوری (الهی) پیروی کند و از خداوند رحمان در نهان بترسد؛ چنین کسی را به آمرزش و پاداشی پرارزش بشارت ده!
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌۭ كَبِيرٌۭ
(امّا) کسانی که از پروردگارشان در نهان می‌ترسند، مسلّماً آمرزش و پاداش بزرگی دارند!
إِلَّا تَذْكِرَةًۭ لِّمَن يَخْشَىٰ
آن را فقط برای یادآوری کسانی که (از خدا) می‌ترسند نازل ساختیم.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت خشیت و خوف چیست؟
خوف ترس عمومی از زیان است، اما خشیت ترسِ آمیخته با تعظیم و معرفت نسبت به خداوند است و عالمان به‌سبب ژرفای شناختشان، بیشترین خشیت را دارند.
چرا قرآن خشیت را ویژگی عالمان شمرده است؟
زیرا خشیت از شناخت سرچشمه میگیرد؛ هرچه دانش دربارهی خدا و آیات او عمیقتر شود، احساس حضور و عظمت او و در پی آن خشیت، افزونتر میشود.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.