این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
پاسخ اجمالی
مهریه (مهر) مال معینی است که شوهر به موجب عقد نکاح به زن می‌دهد و به محض عقد، ملک زن میشود. زن هرگونه تصرفی در آن دارد و شوهر حق ندارد آن را بدون رضایت زن مصرف کند. تعیین مهر بالغ بر مهرالسنه نیز صحیح است، اگرچه مستحب است سبک و آسان باشد.
توضیح تفصیلی
مهر نماد گرامیداشت مقام زن و نشانه جدیت و علاقه مرد است، نه بهای خریدن زن. هر چه زن را گرامی‌تر بدارند، مهر سبک‌تر شمرده شده است؛ پیامبر(ص) دخترانشان را با مهری ساده و معنوی همسردار کردند. زن میتواند تا پیش از دریافت کامل مهر، از تمکین امتناع کند (حق حبس)، مگر اینکه بذل کند یا عقد با شرط سقوط مهر جاری شده باشد.
شرایط و ارکان
- مهر باید دارای ارزش معقول شرعی باشد
- چیزی که به‌طور معمول مال شمرده میشود. مهر نامعین که مشخص نباشد، باطل است مگر تصاحب مهرالمثل.
آیات قرآن در این باب
وَءَاتُوا۟ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَٰتِهِنَّ نِحْلَةًۭ ۚ فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَىْءٍۢ مِّنْهُ نَفْسًۭا فَكُلُوهُ هَنِيٓـًۭٔا مَّرِيٓـًۭٔا
و مهر زنان را (بطور کامل) بعنوان یک بدهی (یا عطیه،) به آنان بپردازید! (ولی) اگر آنها چیزی از آن را با رضایت خاطر به شما ببخشند، حلال و گوارا مصرف کنید!
۞ وَٱلْمُحْصَنَٰتُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۖ كِتَٰبَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ وَأُحِلَّ لَكُم مَّا وَرَآءَ ذَٰلِكُمْ أَن تَبْتَغُوا۟ بِأَمْوَٰلِكُم مُّحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَٰفِحِينَ ۚ فَمَا ٱسْتَمْتَعْتُم بِهِۦ مِنْهُنَّ فَـَٔاتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةًۭ ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَٰضَيْتُم بِهِۦ مِنۢ بَعْدِ ٱلْفَرِيضَةِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًۭا
و زنان شوهردار (بر شما حرام است؛) مگر آنها را که (از راه اسارت) مالک شده‌اید؛ (زیرا اسارت آنها در حکم طلاق است؛) اینها احکامی است که خداوند بر شما مقرّر داشته است. اما زنان دیگر غیر از اینها (که گفته شد)، برای شما حلال است که با اموال خود، آنان را اختیار کنید؛ در حالی که پاکدامن باشید و از زنا، خودداری نمایید. و زنانی را که متعه [= ازدواج موقت] می‌کنید، واجب است مهر آنها را بپردازید. و گناهی بر شما نیست در آنچه بعد از تعیین مهر، با یکدیگر توافق کرده‌اید. (بعداً می‌توانید با توافق، آن را کم یا زیاد کنید.) خداوند، دانا و حکیم است.
روایات مرتبط
مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُمَدَّ لَهُ فِي عُمُرِهِ، وَيُزَادَ لَهُ فِي رِزْقِهِ، فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ
هرکس دوست دارد عمرش طولانی و روزی‌اش زیاد شود، صله رحم کند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا زن میتواند مهرش را ببخشد؟
بله؛ بذل مهر با هر لفظ یا فعلی که دلالت بر بخشش کند صحیح است و پس از بذل، قابل بازگشت نیست.
اگر مهر تعیین نشده باشد چه؟
عقد صحیح است و زن مستحق مهرالمسما یا مهرالمثل (مهر عرفی همترازان) خواهد بود.
مهریه در حال طلاق چه میشود؟
مهر دین ذمه شوهر است و با طلاق ساقط نمیشود؛ زن میتواند تا دریافت آن، از طلاق امتناع کند.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.