با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
شب اول رجب چه روزی است؟
شب اول ماه رجب، آغاز نخستین ماه حرام سال قمری و دروازه ورود به سه ماه پر فیض عبادی رجب، شعبان و رمضان است. این شب در کتب ادعیه اعمال و فضیلت ویژه‌ای دارد.
حکمت و اهمیت
ماه رجب یکی از ماه‌های حرام است که قرآن کریم بر حرمت آن گواهی داده و به تعظیم آن فراخوانیده است. رجب ماه دعا، استغفار و آغاز دوران آمادگی برای ماه مبارک رمضان است و دعای مشهور «یا من أرجو کل خیر» هر شب این ماه پس از نماز عشا خوانده می‌شود. شب اول رجب، سرآغاز این سفر معنوی و فرصتی تازه برای توبه و بازگشت به خداوند است. قدردانی از این فرصت، مؤمن را برای روزهای پربرکت پیش‌رو آماده می‌سازد.
اعمال و آداب
- غسل در شب یا بامداد نخستین روز رجب
- خواندن نماز مخصوص شب اول ماه رجب
- خواندن دعای «یا من أرجو کل خیر و آمن سخطه کل شر» پس از نماز عشا در هر شب رجب
- زیارت امام حسین (ع) در نخستین شب و روز رجب
- کثرت استغفار و توبه در آغاز این ماه حرام
درس‌های این روز
- حرمت زمان‌ها، نشانه تقدس زندگی در نگاه قرآن است.
- آمادگی برای رمضان از رجب آغاز می‌شود.
- توبه و امید به رحمت، دروازه هر تحول معنوی است.
آیات قرآن در این باب
إِنَّ عِدَّةَ ٱلشُّهُورِ عِندَ ٱللَّهِ ٱثْنَا عَشَرَ شَهْرًۭا فِى كِتَٰبِ ٱللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ مِنْهَآ أَرْبَعَةٌ حُرُمٌۭ ۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ ۚ فَلَا تَظْلِمُوا۟ فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ ۚ وَقَٰتِلُوا۟ ٱلْمُشْرِكِينَ كَآفَّةًۭ كَمَا يُقَٰتِلُونَكُمْ كَآفَّةًۭ ۚ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلْمُتَّقِينَ
تعداد ماه‌ها نزد خداوند در کتاب الهی، از آن روز که آسمانها و زمین را آفریده، دوازده ماه است؛ که چهار ماه از آن، ماه حرام است؛ (و جنگ در آن ممنوع می‌باشد.) این، آیین ثابت و پابرجا (ی الهی) است! بنابر این، در این ماه‌ها به خود ستم نکنید (و از هرگونه خونریزی بپرهیزید)! و (به هنگام نبرد) با مشرکان، دسته جمعی پیکار کنید، همان گونه که آنها دسته جمعی با شما پیکار می‌کنند؛ و بدانید خداوند با پرهیزگاران است!
۞ قُلْ يَٰعِبَادِىَ ٱلَّذِينَ أَسْرَفُوا۟ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا۟ مِن رَّحْمَةِ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
بگو: «ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده‌اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می‌آمرزد، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.
پرسش‌های پرتکرار
چه اعمالی برای شب اول رجب نقل شده است؟
در کتب ادعیه برای این شب غسل، نماز مخصوص شب اول ماه، خواندن دعای مشهور ماه رجب و زیارت امام حسین (ع) توصیه شده است.
چرا رجب از ماه‌های حرام شمرده می‌شود؟
قرآن کریم از میان دوازده ماه قمری، چهار ماه از جمله رجب را حرام شمرده است و در آیه‌ای دیگر از جنگیدن در ماه حرام نهی شده است؛ از این رو این ماه‌ها دارای حرمت و فضیلت ویژه‌اند.
منبع اصلی این نوشتار قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع) است؛ برای مطالعه‌ی بیشتر، لینک‌های مرتبط را ببینید.