این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
متن حدیث
الْجَنَّةُ أَقْرَبُ إِلَىٰ أَحَدِكُمْ مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ، وَالنَّارُ مِثْلُ ذَلِكَ
بهشت به یکی از شما نزدیک‌تر از بند کفش اوست، و آتش نیز همین‌گونه.
پیام اصلی
بهشت و دوزخ، به یک قدمی انسان‌اند
شرح و تبیین
پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در این حدیث چشم‌اندازی شگفت ترسیم می‌کند: بهشت به انسان نزدیک‌تر از بند کفش اوست و آتش دوزخ نیز همین‌گونه نزدیک است. بند کفش نزدیک‌ترین چیزی است که در مسیر راه رفتن با بدن انسان سروکار دارد؛ و پیام، این است که سرنوشت جاودان در همین نزدیکی و در یک قدمیِ رفتار امروز انسان رقم می‌خورد. یک کلمه خیر یا شر، یک تصمیم توبه یا لجاجت، می‌تواند چرخه زندگی را به سوی یکی از این دو سرمنزل بچرخاند.
ذکر آتش در کنار بهشت، تعادل انسانی را حفظ می‌کند؛ نزدیکی بهشت نباید به غفلت بیندازد و نزدیکی دوزخ نباید به ناامیدی کشاند. از همین رو علما گفته‌اند این حدیث هم بشارت است و هم هشدار: هیچ‌کس آن‌قدر دور نیست که امیدش قطع شود و هیچ‌کس آن‌قدر امن نیست که از خطر بی‌خبر بماند. تعبیر «النار مثل ذلک» نشان می‌دهد هر دو سرنوشت، هم‌اندازه در دسترس اراده انسان‌اند.
کاربرد در زندگی امروز
- توبه و کارهای نیک را به سالخوردگی حواله ندهید؛ فرصت همیشه همین امروز است.
- در تصمیم‌های روزمره، پیش از عمل یک لحظه بپرسید این گام شما را به کدام یک از دو سرمنزل نزدیک‌تر می‌کند.
- برای حفظ تعادل روحی، هنگام خوشی به نزدیکی آتش و هنگام ناامیدی به نزدیکی بهشت بیندیشید.
درس‌ها
- سرنوشت اخروی در همین دنیا و با همین گام‌های کوچک ساخته می‌شود.
- امید و بیم، دو بال پرواز مؤمن‌اند و هیچ‌یک نباید از میان برود.
- به تعویق انداختن خیر، گونه‌ای غفلت از نزدیکی فرصت‌هاست.
پرسش‌های پرتکرار
مراد از نزدیکی بهشت به بند کفش چیست؟
کنایه از نهایت نزدیکی است؛ یعنی رستگاری و هلاکت هیچوقت دور نیست و با یک عمل و یک تصمیم از انسان فاصله ندارد.
آیا این حدیث با طولانی بودن عمر و اعمال ناسازگار نیست؟
خیر؛ منظور، معنوی بودن فاصله است نه کوتاهی عمر؛ آدمی در هر لحظه از زندگی با انتخاب خود یکی از دو مسیر را تقویت می‌کند.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.