این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
تعریف تسویف و به‌تعویق‌انداختن
تسویف یعنی به فردا انداختن کارها و تکالیف مهم با این توهم که فرصت همیشه در اختیار است و فردا زمان بهتری خواهد بود. این رذیلت اراده را می‌فرساید، عمر را در گذر روزها ذوب می‌کند و انسان را سرانجام با دستانی خالی روبه‌رو می‌سازد. قرآن از کسانی سخن می‌گوید که در برابر مرگ، از خدا مهلتی کوتاه می‌خواهند تا صدقه دهند و از شایستگان شوند؛ اما آن مهلت دیگر داده نمی‌شود.
نشانه‌ها و مظاهر
- پاسخ پیش‌فرض «بعداً انجام می‌دهم» برای کارهای مهم و تکرار آن بدون آنکه عملی آغاز شود
- پر کردن بهترین ساعات روز با کارهای کم‌اهمیت و بر جای گذاشتن تکالیف اصلی
- انباشته شدن کارها و اضطراب از سررسیدها، و به تعویق افتادن توبه و عبادات مستحبی
راه درمان و اصلاح
- برنامه‌ی شبانه و آغاز صبحگاهی: نوشتن چند کار مهم روز و شروع با دشوارترین آن‌ها، پیش از فراهم شدن بهانه‌ها
- تقسیم کارهای بزرگ به گام‌های کوچک و زمان‌بندی مشخص برای هر گام؛ و برداشتن گام نخست همان امروز
- زنده نگه داشتن یاد مرگ و پرسش روزانه از خویش: «اگر امروز آخرین روز زندگی من بود، چه می‌کردم؟»
آثار و پیامدها
- از دست رفتن فرصت‌های رشد علمی، معنوی و اجتماعی که بازگشتی ندارند
- فشار روانی انباشته و افت کیفیت کارها به سبب عجله و شتاب پایانی
- حسرت بزرگ در لحظه‌ی مرگ، برای عبادت‌ها و نیکی‌هایی که همیشه به تعویق افتادند
آیات قرآن در این باب
وَأَنفِقُوا۟ مِن مَّا رَزَقْنَٰكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِىَ أَحَدَكُمُ ٱلْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَآ أَخَّرْتَنِىٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ قَرِيبٍۢ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
از آنچه به شما روزی داده‌ایم انفاق کنید، پیش از آنکه مرگ یکی از شما فرا رسد و بگوید: «پروردگارا! چرا (مرگ) مرا مدت کمی به تأخیر نینداختی تا (در راه خدا) صدقه دهم و از صالحان باشم؟!»
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌۭ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍۢ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید از (مخالفت) خدا بپرهیزید؛ و هر کس باید بنگرد تا برای فردایش چه چیز از پیش فرستاده؛ و از خدا بپرهیزید که خداوند از آنچه انجام می‌دهید آگاه است!
پرسش‌های پرتکرار
تسویف با استراحت گاهبهگاه چه تفاوتی دارد؟
استراحت سنجیده و برنامهریزیشده برای بازیابی توان است؛ اما تسویف فرار از تکلیف مشخص با وعدهای است که هرگز به انجام نمیرسد.
چگونه تسویف در عبادت و توبه را بشکنیم؟
با تصمیم فوری و آغاز از کوچکترین گام ممکن در همان لحظه؛ زیرا توبهی به تعویق افتاده، خود نیازمند توبهای تازه است.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.