آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
تعریف بدزبانی
بدزبانی، آلوده کردن زبان به ناسزا و سخن زشت است؛ از دشنام و فحش گرفته تا سبّ و افترا و شوخی‌های آبروریز. زبان آینه‌ی دل است و فحاشی نشانه‌ی ضعف اخلاقی و فقر بیان است، نه صداقت و صراحت. قرآن مؤمن را کسی می‌داند که مردم از زبان و دست او در امان باشند و بدگویی را با پاسخ نیکو از میان می‌برد.
نشانه‌ها و مظاهر
- دشنام دادن در خشم به‌صورت عادت، نه ضرورت نادر
- ناسزاگویی به راننده و فروشنده در ترافیک و بازار
- بی‌حرمتی به خانواده‌ی دیگران در جر و بحث‌ها
- ارسال پیام‌های تند و آلوده در فضای مجازی
- توجیه بدزبانی با عنوان صراحت و مردانگی
راه درمان و اصلاح
- جایگزینی فحش با جمله‌های کوتاه و قاطع مانند بیان روشن ناخرسندی
- وضو گرفتن یا تغییر مکان در لحظه‌ی خشم
- تعیین جریمهی خیراتی برای هر تخلف زبانی
- دوری از محیط‌ها و دوستانی که فحاشی در آنها عادت است
- یاد ذکر و استغفار برای پاکی و آرامش زبان
آثار و پیامدها
- آلوده شدن دل و عادت کردن نفس به زشتی
- گریز اطرافیان از همراهی و صمیمیت با فرد بدزبان
- میراث رفتاری بد برای فرزندان که تقلید می‌کنند
- دور شدن از اخلاق ایمان به گواهی روایات
آیات قرآن در این باب
وَلَا تَسْتَوِى ٱلْحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُ ۚ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُۥ عَدَٰوَةٌۭ كَأَنَّهُۥ وَلِىٌّ حَمِيمٌۭ
هرگز نیکی و بدی یکسان نیست؛ بدی را با نیکی دفع کن، ناگاه (خواهی دید) همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی است!
وَلَا تَسُبُّوا۟ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَيَسُبُّوا۟ ٱللَّهَ عَدْوًۢا بِغَيْرِ عِلْمٍۢ ۗ كَذَٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِم مَّرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
(به معبود) کسانی که غیر خدا را می‌خوانند دشنام ندهید، مبادا آنها (نیز) از روی (ظلم و) جهل، خدا را دشنام دهند! اینچنین برای هر امّتی عملشان را زینت دادیم سپس بازگشت همه آنان به سوی پروردگارشان است؛ و آنها را از آنچه عمل می‌کردند، آگاه می‌سازد (و پاداش و کیفر می‌دهد).
وَٱلَّذِينَ هُمْ عَنِ ٱللَّغْوِ مُعْرِضُونَ
و آنها که از لغو و بیهودگی روی‌گردانند؛
روایات مرتبط
الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ
سخن نیکو، صدقه است.
پرسش‌های پرتکرار
آیا فحاشی گناه بزرگی است؟
بله؛ آزار زبانی مؤمن از گناهان شمرده شده و ناسزا به دیگران و بی‌حرمتی به خانواده‌ی آنان، حرمت و حدودی دارد که در روایات به‌شدت از آن نهی شده است.
اگر کسی مرا تحریک کند چه کنم؟
قرآن فرمود بدی را با نیکی پاسخ دهید؛ سکوت کوتاه، تغییر وضعیت و جمله‌ی قاطع بدون ناسزا، هم حق شما را می‌گیرد و هم برتری اخلاقی می‌آفریند.
چگونه عادت بدزبانی را در خانواده ریشهکن کنیم؟
با پیمان خانوادگی بدون جریمهی تحقیرآمیز، الگوی بزرگترها، جریمهی خیراتی مشترک و ستایش فوری رفتار درست؛ سرزنش و کتک زبان را با کلام پاک عوض کنید.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.