در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.
پاسخ کوتاه
قرآن با الفاظی وحیانی و دقیق نازل شده است و ادای درست حروف و حرکات، هم ادب در برابر کلام خداست و هم مایه در امان ماندن از دگرگونی معنا؛ خداوند پیامبرش را نیز به خواندن آهسته، سنجیده و زیبا فرمان داده است.
دلایل و حکمت‌ها
- قرآن کلام خداوند است و خواندن صحیح الفاظ آن، رعایت احترام در برابر وحی به شمار می‌آید.
- جابه‌جایی یک حرکت در برخی واژه‌ها می‌تواند معنای آیه را تغییر دهد؛ قواعد تجوید سپر محافظ معنای وحی‌اند.
- قرآن پیامبر را به ترتیل فرمان می‌دهد؛ یعنی خواندن شمرده و مرتب، مطلوب پروردگار شناخته شده است.
- تلاوت تجویدشده، ذهن شنونده را بیش از پیش با معنای آیه درگیر می‌کند و جذابیت صوت، دروازه‌ای برای پیوند دل‌ها با قرآن است.
آثار و فواید
- خواننده از خطای جدی در ادای کلام وحی در امان می‌ماند.
- نظم و دقت در آموختن تجوید، نظم‌مندی را در سایر آموزش‌های زندگی انسان عادت می‌کند.
- تلاوت زیبا در نماز و مجالس، حضور قلبی را می‌افزاید و دل‌ها را به کلام وحی پیوند می‌زند.
آیات قرآن در این باب
ٱلَّذِينَ ءَاتَيْنَٰهُمُ ٱلْكِتَٰبَ يَتْلُونَهُۥ حَقَّ تِلَاوَتِهِۦٓ أُو۟لَٰٓئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِۦ ۗ وَمَن يَكْفُرْ بِهِۦ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ
کسانی که کتاب آسمانی به آنها داده‌ایم [= یهود و نصاری] آن را چنان که شایسته آن است می‌خوانند؛ آنها به پیامبر اسلام ایمان می‌آورند؛ و کسانی که به او کافر شوند، زیانکارند.
أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَرَتِّلِ ٱلْقُرْءَانَ تَرْتِيلًا
یا بر نصف آن بیفزا، و قرآن را با دقّت و تأمّل بخوان؛
روایات مرتبط
خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ
بهترین شما کسی است که قرآن را بیاموزد و آن را آموزش دهد.
پرسش‌های پرتکرار
آیا خواندن قرآن بدون رعایت تجوید اشکال دارد؟
تلاوت قرآن در هر صورت مطلوب است؛ اما کوشش در ادای صحیح کلمات بر پایه قرائت رایج، لازم و پسندیده است و در صورت ناتوانی، تلاش برای آموختن کافی است.
قواعد تجوید از چه زمانی پدید آمد؟
قرائت صحیح از روزگار پیامبر و اصحاب رواج داشته است؛ دانشمندان بعده آن را مدون کردند و نام این دانش را تجوید نهادند.
برای یادگیری تجوید از کجا آغاز کنیم؟
بهترین راه، فراگیری نزد معلم قرآن و تمرین پیوسته اما کوتاه است؛ شنیدن تلاوت قاریان ماهر و اصلاح مکرر تلاوت خود، یادگیری را تسریع می‌کند.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.