آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
این دعا برای چه زمانی است؟
در میدان جنگ و ناکامی
معنا و مفهوم
قرآن از پیامبران و یارانشان می‌گوید که در راه خدا زخم برداشتند، اما نه سستی کردند و نه ضعف و نه ذلت؛ و در آن حال، سخنشان جز این نبود: «رَبَّنا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَإِسْرافَنا في أَمْرِنا وَثَبِّتْ أَقْدامَنا وَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ»؛ پروردگارا! گناهان ما را ببخش و از زیاده‌روی‌مان در کارمان درگذر، و گام‌هایمان را استوار دار و ما را بر قوم کافران یاری کن. مضمون دعا شگفت است: در اوج نبرد و زخم، آنان به جای شکایت از دشمن، به گناه خویش می‌اندیشند و استغفار را مقدمه‌ی استواری و نصرت می‌شمارند.
فضیلت و ثمره
این دعا نشان می‌دهد که واکنش مؤمن به ناکامی، گله‌گذاری از آسمان و زمین نیست؛ بازگشت به خدا و پاک‌کردن درون است. پیوند استغفار و استمداد در این دعا درسی است که هرگاه راه بسته به نظر می‌رسد، نخست باید از سهم گناهان خود پرسید؛ همین جمله در میراث دعایی، از جاودانه‌ترین دعاهای میدان شده است.
بهترین زمان و مکان
پس از هر ناکامی، در مسیرهای دشوار دعوت و اصلاح، و هرگاه پیشرفت حق به بن‌بست می‌رسد خوانده می‌شود.
آداب و نکات
- در سختی‌ها پیش از ملامت دیگران، تقصیر خود را نزد خدا بازگو کنید.
- زیادهروی در کارها را نیز ببخشایید؛ «اسراف در امر» هر کوتاهی و افراط در کار را دربر میگیرد.
- استغفار را با طلب استواری و نصرت ادامه دهید؛ این دعا به بخشش ختم نمی‌شود.
- برای جامعه‌ی خود نیز این دعا را بخوانید؛ لحن دعا جمعی است: «ما را ببخش».
آیات قرآن در این باب
وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّآ أَن قَالُوا۟ رَبَّنَا ٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِىٓ أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ
سخنشان تنها این بود که: «پروردگارا! گناهان ما را ببخش! و از تندرویهای ما در کارها، چشم‌پوشی کن! قدمهای ما را استوار بدار! و ما را بر جمعیّت کافران، پیروز گردان!
پرسش‌های پرتکرار
این دعا در چه شرایطی خوانده شد؟
قرآن در سورهی آلعمران آن را سخن یاران پیامبران در میدان جنگ میداند؛ آنان که در راه خدا زخم برداشتند اما سستی و ذلت نیاوردند و جز این دعا چیزی نگفتند.
«إِسْرافُنا في أَمْرِنا» یعنی چه؟
زیادهروی و کوتاهی ما در کارمان؛ اعترافی گسترده که افزون بر گناهان، خطاهای روش و مدیریت زندگی را نیز دربر میگیرد.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.