این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
این دعا برای چه زمانی است؟
در تنهایی و بی‌یاور ماندن
معنا و مفهوم
قرآن در سورهی انبیاء می‌فرماید: «وَزَكَرِيَّا إِذْ نادىٰ رَبَّهُ رَبِّ لا تَذَرْني فَرْداً وَأَنْتَ خَيْرُ الْوارِثينَ»؛ و زکریا را به یاد آور آن‌گاه که پروردگارش را خواند: پروردگارا! مرا تنها مگذار و تو بهترین وارثانی. واژه‌ی «فَرْداً» یعنی تنها و بی‌همدم و بی‌یاور؛ درخواستی که ریشه در نیاز انسان به همدم صالح و جانشین راه خدا دارد. جمله‌ی «وَأَنْتَ خَيْرُ الْوارِثينَ» نیز درس توکل است: همه‌ی مال و مردمانی به پایان می‌رسد و بازمانده‌ی راستین، خداست.
فضیلت و ثمره
قرآن در آیهی پس از آن می‌فرماید: «فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَوَهَبْنا لَهُ يَحْيىٰ وَأَصْلَحْنا لَهُ زَوْجَهُ»؛ پس دعایش را اجابت کردیم و یحیی را به او بخشیدیم و همسرش را برایش اصلاح کردیم. یک دعای کوتاه، سه بخشش آورد: فرزند نبوت، اصلاح خانواده و امید زنده. این دعا می‌آموزد که کوتاهی دعا، مانع بزرگی نیست؛ اعتبار دعا به صدقِ دلت است.
بهترین زمان و مکان
برای ازدواج و یافتن همدم صالح، برای طلب فرزند، در تنهایی و سالمندی و بی‌یاری خوانده می‌شود.
آداب و نکات
- در تنهایی، این جمله‌ی کوتاه را با دل به درگاه خدا بگویید؛ زکریا در سالمندی گفت و شنیده شد.
- «وَأَنْتَ خَيْرُ الْوارِثينَ» را با تأمل بخوانید؛ دل بستن به وارث راستین، درمان دلبستگی به دنیاست.
- برای گشوده‌شدن راه ازدواج و رفاقت صالح دعا کنید و خود نیز اسباب را فراموش نکنید.
- اگر فرزندی ندارید، امید را از دست ندهید؛ عطای خدا به حساب سال‌ها بسته نیست.
آیات قرآن در این باب
وَزَكَرِيَّآ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًۭا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ
و زکریا را (به یاد آور) در آن هنگام که پروردگارش را خواند (و عرض کرد): «پروردگار من! مرا تنها مگذار (و فرزند برومندی به من عطا کن)؛ و تو بهترین وارثانی!»
فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ وَوَهَبْنَا لَهُۥ يَحْيَىٰ وَأَصْلَحْنَا لَهُۥ زَوْجَهُۥٓ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًۭا وَرَهَبًۭا ۖ وَكَانُوا۟ لَنَا خَٰشِعِينَ
ما هم دعای او را پذیرفتیم، و یحیی را به او بخشیدیم؛ و همسرش را (که نازا بود) برایش آماده (بارداری) کردیم؛ چرا که آنان (خاندانی بودند که) همواره در کارهای خیر بسرعت اقدام می‌کردند؛ و در حال بیم و امید ما را می‌خواندند؛ و پیوسته برای ما (خاضع و) خاشع بودند.
پرسش‌های پرتکرار
این دعا از کدام پیامبر است؟
قرآن در سورهی انبیاء، آیهی هشتادونهم آن را از زکریا نقل میکند و در آیهی بعد از اجابت آن و بخشش یحیی خبر میدهد؛ مضمونش با دعای دیگر او در سورهی مریم همخوان است.
«فَرْداً» در این دعا یعنی چه؟
تنها و بییار و همدم؛ زکریا هم بیم بیوارث ماندن را میخواست و هم سنگینی تنهایی را، و از خدا یاور و جانشین صالح طلبید.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.