در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.
این دعا برای چه زمانی است؟
دعای سمات، دعایی است که در آن با تکیه بر نامهای نیکوی الهی، از خداوند حاجت خواسته می‌شود؛ شناخته‌شده‌ترین کاربرد آن طلب باران در خشکسالی و استسقاء است؛ اما در منابع دعایی برای گشایش هر گرفتاری نیز خوانده شده است.
معنا و مفهوم
این دعا از امام حسین (علیه‌السلام) نقل شده است. «سمات» در لغت جمع «سَمْت» به معنای جهت و سو شمرده شده است؛ در این دعا، نامهای خداوند گروه‌گروه و با شکوه فراوان ذکر می‌شود و پس از هر گروه، از خدا به حقّ آن نامها حاجتی خواسته می‌شود؛ از باران سودمند و رزق حلال تا دفع کینه و گشودن گرفتاری. بنا بر نقل منابع، منشأ این دعا ماجرای خشکسالی در روزی از روزهای جمعه در زمان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) است که با دعای ایشان باران فرود آمد و این دعا به یادگار ماند؛ روایتی که اگرچه از نظر سندی نیازمند احتیاط است، شهرت تاریخی فراوانی دارد.
فضیلت و ثمره
بنابر روایات، خواندن این دعا برای طلب باران، رفع قحطی و گشایش کارها دارای فضیلت شمرده شده است و خواندن آن با جماعت توصیه شده است.
بهترین زمان و مکان
بنا بر منابع، برای آن روز جمعه وقت شمرده شده است؛ و در هر هنگامِ خشکسالی و گرفتاری جمعی نیز خوانده می‌شود.
آداب و نکات
- خواندن آن با جماعت و با صدایی بلند و شکوهمند، حالت آن را بیشتر می‌کند.
- پیش از دعا، از خطاها استغفار کنید؛ در قرآن، استغفار با برکت آسمان پیوند خورده است.
- معنای نامهای الهی به‌کاررفته در هر فراز را بیاموزید تا دعا آگاهانه باشد.
- برای حاجت، پیش از دعا نیازمندان را سیر کنید؛ صدقه همراه دعا، از آداب اجابت است.
آیات قرآن در این باب
وَلِلَّهِ ٱلْأَسْمَآءُ ٱلْحُسْنَىٰ فَٱدْعُوهُ بِهَا ۖ وَذَرُوا۟ ٱلَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِىٓ أَسْمَٰٓئِهِۦ ۚ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
و برای خدا، نامهای نیک است؛ خدا را به آن (نامها) بخوانید! و کسانی را که در اسماء خدا تحریف می‌کنند (و بر غیر او می‌نهند، و شریک برایش قائل میشوند)، رها سازید! آنها بزودی جزای اعمالی را که انجام می‌دادند، می‌بینند!
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ لَهُ ٱلْأَسْمَآءُ ٱلْحُسْنَىٰ
او خداوندی است که معبودی جز او نیست؛ و نامهای نیکوتر از آن اوست!
پرسش‌های پرتکرار
چرا این دعا «سمات» نامیده شده است؟
سمات جمع سمت به معنای جهتهای بلند است؛ نام آن به گروههای نامهای والای الهی اشاره دارد که در آن ذکر میشوند.
دعای سمات فقط برای طلب باران است؟
گرچه کاربرد مشهور آن استسقاء است، در منابع برای گشایش گرفتاری‌ها و برآمدن حاجت‌ها نیز خوانده شده است.
بهترین زمان خواندن دعای سمات چه زمانی است؟
بنا بر منابع دعایی، روز جمعه؛ بهویژه هنگام خشکسالی و در مجامع دعا برای گشایش جمعی.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.