در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.
تعریف دنیازدگی
دنیازدگی یعنی دل بستن به زندگی مادی و مقدم داشتن آن بر آخرت، تا آنجا که همه‌ی اندیشه و تلاش انسان گرد آوردن زینت‌های فریبنده بچرخد. قرآن زندگی دنیا را متاع فریبنده‌ای می‌خوانَد که با بازی و لهو و فخرفروشی آدمی را مشغول می‌کند و غفلت می‌آفریند. دنیازده هرچه بیاندوزد سیراب نمی‌شود و فرصت عمر را در شتافتن پشت آرزوهای بی‌پایان از دست می‌دهد.
نشانه‌ها و مظاهر
- سنجیدن ارزش آدم‌ها با معیار مال و مقام و رقابت دائمی برای افزون داشتن آن‌ها
- دلهره‌ی همیشگی از دست دادن امکانات و ثروت، همراه با غفلت از آخرت و آماده نشدن برای آن
- کوتاهی در عبادت و کارهای اخروی به بهانه‌ی مشغله‌های دنیوی و بهانه آوردن از فرصت نیافتن
راه درمان و اصلاح
- زنده نگه داشتن یاد مرگ با تأمل روزانه و بازدید از قبور و اندیشیدن در سرنوشت پیشینیان
- تمرین قناعت: تعریف کردن مرز نیازهای واقعی و پرهیز از مصرف‌گرایی و مقایسه‌ی خود با دیگران
- انفاق منظم؛ این تمرین پیوسته، تعلق قلب به مال را می‌شکند و روحیه‌ی بخشندگی را جایگزین می‌کند
آثار و پیامدها
- حسرت و پشیمانی در لحظه‌ی مرگ و روز قیامت، هنگامی که تلف شدن عمر در غیر راه آشکار می‌شود
- ناآرامی روانی؛ دل بسته به دنیا هیچ‌گاه به آرامش نمی‌رسد، زیرا آرزوهایش پایانی ندارد
- ضعف اراده‌ی معنوی و آمادگی برای هر خطایی که در مسیر به دست آوردن دنیا لازم آید
آیات قرآن در این باب
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلْبَنِينَ وَٱلْقَنَٰطِيرِ ٱلْمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلْفِضَّةِ وَٱلْخَيْلِ ٱلْمُسَوَّمَةِ وَٱلْأَنْعَٰمِ وَٱلْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلْمَـَٔابِ
محبّت امور مادی، از زنان و فرزندان و اموال هنگفت از طلا و نقره و اسبهای ممتاز و چهارپایان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ (تا در پرتو آن، آزمایش و تربیت شوند؛ ولی) اینها (در صورتی که هدف نهایی آدمی را تشکیل دهند،) سرمایه زندگی پست (مادی) است؛ و سرانجام نیک (و زندگیِ والا و جاویدان)، نزد خداست.
ٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا لَعِبٌۭ وَلَهْوٌۭ وَزِينَةٌۭ وَتَفَاخُرٌۢ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌۭ فِى ٱلْأَمْوَٰلِ وَٱلْأَوْلَٰدِ ۖ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ ٱلْكُفَّارَ نَبَاتُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصْفَرًّۭا ثُمَّ يَكُونُ حُطَٰمًۭا ۖ وَفِى ٱلْءَاخِرَةِ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ وَمَغْفِرَةٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضْوَٰنٌۭ ۚ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلْغُرُورِ
بدانید زندگی دنیا تنها بازی و سرگرمی و تجمّل پرستی و فخرفروشی در میان شما و افزون طلبی در اموال و فرزندان است، همانند بارانی که محصولش کشاورزان را در شگفتی فرو می‌برد، سپس خشک می‌شود بگونه‌ای که آن را زردرنگ می‌بینی؛ سپس تبدیل به کاه می‌شود! و در آخرت، عذاب شدید است یا مغفرت و رضای الهی؛ و (به هر حال) زندگی دنیا چیزی جز متاع فریب نیست!
پرسش‌های پرتکرار
آیا دنیازدگی به معنای ترک کامل دنیا و امکانات آن است؟
خیر؛ نهی قرآن دربارهی دل بستن و مقدم داشتن دنیا بر آخرت است، نه استفادهی قانونی از نعمتهای خدا در مسیر تکلیف و خدمت به خلق.
چگونه بدانیم به دنیا دل بستهایم؟
معیار، جایگاه دنیا در قلب و اولویتهای ماست؛ اگر نماز، خانواده و وظایف اخروی را بیدرنگ فدای مال و مقام کنیم و از دست دادن اندکی از دنیا ما را بیقرار کند، دچار این رذیلتیم.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.