در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.
امام علی (ع) در یک نگاه
- نام: امام علی (ع)
- دوران: ۲۳ سال پیش از هجرت تا ۴۰ هجری؛ مکه، مدینه و کوفه
- جایگاه: نخستین امام شیعیان و وصی پیامبر (ص)؛ خلیفه چهارم در فهرست خلفای مشهور
زندگانی
علی بن ابی‌طالب بنابر نقل مشهور تاریخ‌نویسان در سیزدهم رجب، بیست‌وسه سال پیش از هجرت، در درون کعبه چشم به جهان گشود؛ تولدی که منحصر به فرد اوست. کودکی او در خانه‌ی پیامبر (ص) گذشت و بنابر مشهور نخستین مردی بود که به دعوت آن حضرت ایمان آورد. در سال‌های سخت مکه، در رکاب پیامبر ایستاد و در شب هجرت، به جای او در بستر خوابید تا نقشه‌ی دشمن ناکام بماند.
علی (ع) در همه‌ی نبردهای دفاعی اسلام جز تبوک حضور داشت و حماسه‌های بدر و احد و خیبر با نام او گره خورده است؛ روزی که پرچم اسلام به دست او سپرده شد، قلعه‌های نگیر خیبر یکی پس از دیگری گشوده شد. پس از رحلت پیامبر (ص)، سال‌ها در کنار خلفا حاضر شد و سرانجام در سال سی‌وپنجم هجری خلافت ظاهری را پذیرفت و از کوفه آن را اداره کرد.
دوران کوتاه حکومت او، دوران عدالت و آموزش بود؛ جنگ‌های جمل و صفین و نهروان او را به میدان کشاند و سخنان و نامه‌هایش در نهجالبلاغه گرد آمده است. بنابر مشهور، در شب نوزدهم رمضان سال چهلم هجری در محراب مسجد کوفه، در حال سجده، به ضربت شمشیر ابن‌ملجم مرادی شهید شد و در نجف به خاک سپرده شد.
رویدادهای کلیدی
- تولد در کعبه و پرورش در خانه‌ی پیامبر (ص)
- نخستین ایمان‌آوردن مردان و خوابیدن در بستر پیامبر در لیلةالمبیت
- حماسه‌آفرینی در بدر و احد و خندق و خیبر
- ازدواج با فاطمه زهرا (س) و پدری امامان معصوم
- خلافت در سال ۳۵ هجری و نبردهای جمل و صفین و نهروان
- شهادت در محراب مسجد کوفه در رمضان سال ۴۰ هجری
فضایل و ویژگی‌ها
- عدالتی که هیچ تمایز خویشاوند و بیگانه در آن راه نداشت
- دانش گسترده به قرآن و سنت که پیامبر او «باب‌ال cityName علم» خواند? باب‌الله؟ دروازه‌ی علم خود نامید
- زهد و بی‌اعتنایی به تجملات دنیا حتی در اوج قدرت
- شجاعت بی‌همتا همراه با عبادت و شب‌زنده‌داری
آیات قرآن در این باب
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحْمُ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلْمُنْخَنِقَةُ وَٱلْمَوْقُوذَةُ وَٱلْمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُوا۟ بِٱلْأَزْلَٰمِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ ٱلْيَوْمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَٱخْشَوْنِ ۚ ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلْإِسْلَٰمَ دِينًۭا ۚ فَمَنِ ٱضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍۢ لِّإِثْمٍۢ ۙ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
گوشت مردار، و خون، و گوشت خوک، و حیواناتی که به غیر نام خدا ذبح شوند، و حیوانات خفه‌شده، و به زجر کشته شده، و آنها که بر اثر پرت‌شدن از بلندی بمیرند، و آنها که به ضرب شاخ حیوان دیگری مرده باشند، و باقیمانده صید حیوان درنده -مگر آنکه (بموقع به آن حیوان برسید، و) آن را سرببرید- و حیواناتی که روی بتها (یا در برابر آنها) ذبح می‌شوند، (همه) بر شما حرام شده است؛ و (همچنین) قسمت کردن گوشت حیوان به وسیله چوبه‌های تیر مخصوص بخت آزمایی؛ تمام این اعمال، فسق و گناه است -امروز، کافران از (زوال) آیین شما، مأیوس شدند؛ بنابر این، از آنها نترسید! و از (مخالفت) من بترسید! امروز، دین شما را کامل کردم؛ و نعمت خود را بر شما تمام نمودم؛ و اسلام را به عنوان آیین (جاودان) شما پذیرفتم- امّا آنها که در حال گرسنگی، دستشان به غذای دیگری نرسد، و متمایل به گناه نباشند، (مانعی ندارد که از گوشتهای ممنوع بخورند؛) خداوند، آمرزنده و مهربان است.
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُمْ رَٰكِعُونَ
سرپرست و ولیّ شما، تنها خداست و پیامبر او و آنها که ایمان آورده‌اند؛ همانها که نماز را برپا می‌دارند، و در حال رکوع، زکات می‌دهند.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشْرِى نَفْسَهُ ٱبْتِغَآءَ مَرْضَاتِ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ رَءُوفٌۢ بِٱلْعِبَادِ
بعضی از مردم (با ایمان و فداکار، همچون علی (ع) در «لیلة المبیت» به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر ص)، جان خود را به خاطر خشنودی خدا می‌فروشند؛ و خداوند نسبت به بندگان مهربان است.
روایات مرتبط
النَّاسُ ثَلَاثَةٌ: فَعَالِمٌ رَبَّانِي، وَمُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِيلِ نَجَاةٍ، وَهَمَجٌ رَعَاعٌ
مردم سه دسته‌اند: دانشمند ربانی، دانش‌جو بر راه نجات، و توده‌ی بی‌سواد
مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ
هرکه خود را شناخت، پروردگارش را شناخت
پرسش‌های پرتکرار
چرا امام علی (ع) در خانه کعبه متولد شد؟
بنابر نقل مشهور، مادرش فاطمه بنت اسد هنگام طواف و نذر کعبه دچار زایگی شد و در همان مکان مقدس وضع حمل کرد؛ منابع این ولادت را کرامتی ویژه شمرده‌اند.
نهجالبلاغه چیست؟
مجموعهای از خطبهها و نامهها و کلمات قصار امام علی (ع) است که سید رضی در قرن چهارم هجری آن را گرد آورده و از معتبرترین متون شیعه به شمار میآید.
امام علی (ع) چگونه شهید شد؟
بنابر مشهور در شب نوزدهم رمضان سال چهلم هجری در حال سجده در مسجد کوفه، به ضربت شمشیر ابن‌ملجم مرادی زخمی شد و دو روز بعد به شهادت رسید.