آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
تعریف حرص
حرص، ولع بی‌پایان به داشتن هرچه بیشتر است؛ حالتی که در آن هیچ سهمی بس نیست و آرامش دل به انباشتن مال، مقام و امکانات گره می‌خورد. حرص برادر بخل است و انسان حریص را بی‌وقفه می‌دود؛ آن‌جا که رسید، چشمش باز هم به آنِ دیگران است و در روایات از حرص به‌عنوان عامل ذلت و پیری زودرس یاد شده است.
نشانه‌ها و مظاهر
- بی‌قراری و اضطراب در برابر دارایی و موفقیت دیگران
- کار بی‌وقفه بدون لذت و شکرگزاری
- حسادت به پیشرفت همکاران و آشنایان
- پیوند صرفاً مادی با خویشاوندان و دوستان
- این گمان که خوشبختی فقط در داشتنِ بیشتر است
راه درمان و اصلاح
- تمرین قناعت و شکرگزاری روزانه بر داشته‌ها
- بخشش منظم حتی مبالغ کوچک برای شکستن دلبستگی
- یاد مرگ و عبرت گرفتن از سرگذشت ثروتمندان گرفتار
- تعیین سقف واقع‌بینانه برای کار و وقت خانواده
- بررسی سالانه‌ی انفاقات و خیرات برای اصلاح مسیر
آثار و پیامدها
- دلهره‌ی همیشگی و بی‌آرامشی حتی در فراوانی نعمت
- سهل‌انگاری در حلال و حرام برای رسیدن به مال بیشتر
- از دست دادن عمر و لذت‌های حلال زندگی
- ذلت درونی و خستگی روح به گواهی روایات
آیات قرآن در این باب
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ مِنَ ٱلنِّسَآءِ وَٱلْبَنِينَ وَٱلْقَنَٰطِيرِ ٱلْمُقَنطَرَةِ مِنَ ٱلذَّهَبِ وَٱلْفِضَّةِ وَٱلْخَيْلِ ٱلْمُسَوَّمَةِ وَٱلْأَنْعَٰمِ وَٱلْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلْمَـَٔابِ
محبّت امور مادی، از زنان و فرزندان و اموال هنگفت از طلا و نقره و اسبهای ممتاز و چهارپایان و زراعت، در نظر مردم جلوه داده شده است؛ (تا در پرتو آن، آزمایش و تربیت شوند؛ ولی) اینها (در صورتی که هدف نهایی آدمی را تشکیل دهند،) سرمایه زندگی پست (مادی) است؛ و سرانجام نیک (و زندگیِ والا و جاویدان)، نزد خداست.
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ أَلْهَىٰكُمُ ٱلتَّكَاثُرُ
افزون طلبی (و تفاخر) شما را به خود مشغول داشته (و از خدا غافل نموده) است.
وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِۦٓ أَزْوَٰجًۭا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ ۚ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌۭ وَأَبْقَىٰ
و هرگز چشمان خود را به نعمتهای مادّی، که به گروه‌هایی از آنان داده‌ایم، میفکن! اینها شکوفه‌های زندگی دنیاست؛ تا آنان را در آن بیازماییم؛ و روزی پروردگارت بهتر و پایدارتر است!
روایات مرتبط
إِيَّاكَ وَالْحِرْصَ، فَإِنَّهُ مَا حَرَصَ أَحَدٌ عَلَى شَيْءٍ إِلَّا أَتَعَبَ نَفْسَهُ
از حرص بپرهیز، که هرکس به چیزی حرص ورزید، خود را خسته کرد
الْغِنَى لَيْسَ بِكَثْرَةِ الْمَالِ، وَلَكِنَّ الْغِنَى غِنَى النَّفْسِ
بی‌نیازی به فراوانی مال نیست، بلکه بی‌نیازی، بی‌نیازی نفس است.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت حرص و بلندهمتی چیست؟
بلندهمتی، آرزوی کارها و ارزشهای بزرگ برای خدا و اصلاح است و انسان را به تلاش مبارک میکشاند؛ اما حرص میل بیمارگونه به انباشتن برای خود است و آرام مینشنود.
آیا تمایل به رفاه، حرص محسوب می‌شود؟
نه؛ خواستن زندگی پاکیزه و آبرومند با تلاش حلال، مذموم نیست. حرص آن است که هیچ چیز بس نباشد و آرامش دل را از انسان بگیرد.
چگونه حرص را در خود کم کنیم؟
با شکرگزاری روزانه، انفاق منظم، یاد مرگ، تعریف سقف برای کار و پیوند دوباره با لذت‌های ساده‌ی حلال مانند خانواده و طبیعت.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.