پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی می‌کنیم.
تعریف
نور الهی روشنگری‌ای است که از سوی خداوند، هستی و دل‌های مؤمنان را روشن میکند. قرآن می‌فرماید: «الله نور السماوات والأرض»؛ او روشنیبخش آسمانها و زمین است و هر روشنایی حقیقی شعله‌ای از نور اوست.
معناشناسی
- نور در لغت روشنایی است که با آن دیده می‌شود و در قرآن استعاره از هدایت، علم و معرفت است.
- نور خدا بر خلاف نورهای مادی نه زوال می‌پذیرد، نه خاموش می‌شود و نه تاریکی بر آن چیره می‌شود.
- نور گاه درباره‌ی خدا به‌کار رفته و گاه درباره‌ی قرآن، پیامبر، ایمان و اعمال صالح؛ همه شعله‌هایی از نور اویند.
کاربرد در قرآن
- آیهی نور، مشهورترین آیه در این باره، چراغی بر لوح دل مؤمن نهاده که روشنی‌اش با شعله‌ای زیتونِ زیتونیِ پرشور مثال زده شده است.
- قرآن آمدن «نور و کتاب مبین» را در کنار هم بشارت داده است.
- به مؤمنانی که تقوا پیشه کنند و ایمان بیاورند، نوری داده می‌شود که با آن راه آخرت را می‌پیمایند.
- روز قیامت، نور مؤمنان پیشاپیش و به سوی راست آنان می‌شتابد.
پیام عملی
- نور ایمان امانت است؛ با توبه، طهارت و ترک گناهان از کم‌نوری آن بکاهیم و پرهیز کنیم.
- نماز چراغِ نور مؤمن است؛ به فرمان روایات، پیوندی ناگسستنی میان نماز و روشنی جان برقرار است.
- نماز شب و سحرخیزی، نشانه‌ی نور بر چهره‌ی اهل ایمان دانسته شده است.
حکمت و فلسفه
خدا خود را نور آسمانها و زمین نامید تا بدانیم جهل و تاریکی، بیگانه‌ی این جهان است. هر که با تقوا چراغ دل را فروزد، خدا روشنی‌اش را در دنیا و آخرت افزون میکند.
آیات قرآن در این باب
۞ ٱللَّهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ مَثَلُ نُورِهِۦ كَمِشْكَوٰةٍۢ فِيهَا مِصْبَاحٌ ۖ ٱلْمِصْبَاحُ فِى زُجَاجَةٍ ۖ ٱلزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌۭ دُرِّىٌّۭ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٍۢ مُّبَٰرَكَةٍۢ زَيْتُونَةٍۢ لَّا شَرْقِيَّةٍۢ وَلَا غَرْبِيَّةٍۢ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِىٓءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌۭ ۚ نُّورٌ عَلَىٰ نُورٍۢ ۗ يَهْدِى ٱللَّهُ لِنُورِهِۦ مَن يَشَآءُ ۚ وَيَضْرِبُ ٱللَّهُ ٱلْأَمْثَٰلَ لِلنَّاسِ ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ
خداوند نور آسمانها و زمین است؛ مثل نور خداوند همانند چراغدانی است که در آن چراغی (پر فروغ) باشد، آن چراغ در حبابی قرار گیرد، حبابی شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان، این چراغ با روغنی افروخته می‌شود که از درخت پربرکت زیتونی گرفته شده که نه شرقی است و نه غربی؛ (روغنش آنچنان صاف و خالص است که) نزدیک است بدون تماس با آتش شعله‌ور شود؛ نوری است بر فراز نوری؛ و خدا هر کس را بخواهد به نور خود هدایت میکند، و خداوند به هر چیزی داناست.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ قَدْ جَآءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًۭا مِّمَّا كُنتُمْ تُخْفُونَ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَيَعْفُوا۟ عَن كَثِيرٍۢ ۚ قَدْ جَآءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٌۭ وَكِتَٰبٌۭ مُّبِينٌۭ
ای اهل کتاب! پیامبر ما، که بسیاری از حقایق کتاب آسمانی را که شما کتمان می‌کردید روشن می‌سازد، به سوی شما آمد؛ و از بسیاری از آن، (که فعلاً افشای آن مصلحت نیست،) صرف نظر می‌نماید. (آری،) از طرف خدا، نور و کتاب آشکاری به سوی شما آمد.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَءَامِنُوا۟ بِرَسُولِهِۦ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَّحْمَتِهِۦ وَيَجْعَل لَّكُمْ نُورًۭا تَمْشُونَ بِهِۦ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! تقوای الهی پیشه کنید و به رسولش ایمان بیاورید تا دو سهم از رحمتش به شما ببخشد و برای شما نوری قرار دهد که با آن (در میان مردم و در مسیر زندگی خود) راه بروید و گناهان شما را ببخشد؛ و خداوند غفور و رحیم است.
روایات مرتبط
الصَّلاةُ نُورُ الْمُؤْمِنِ
نماز، نور مؤمن است.
مَنْ كَثُرَتْ صَلَاتُهُ بِاللَّيْلِ حَسُنَ وَجْهُهُ بِالنَّهَارِ
هرکه نماز شبش زیاد شد، صورتش در روز نیکو شد
پرسش‌های پرتکرار
مقصود از آیهی نور چیست؟
آیهی سیوپنجم سورهی نور است که خداوند را نور آسمانها و زمین میخواند و با تمثیل چراغی در خانهای عبادتگاه، نور الهی در دل مؤمن را تصویر میکند.
چگونه نور ایمان را افزایش دهیم؟
با تقوا، ایمان به رسول خدا، مداومت بر نماز و توبه از گناهان؛ وعده‌ی قرآن این است که خدا برای چنین کسانی نوری فراهم میکند.
آیا قرآن نیز نور خوانده شده است؟
بله؛ قرآن نور روشن و روشنیبخش است و پیامبر اکرم (ص) نیز چراغ روشنگر مسیر سعادت معرفی شده است.
امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.