در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.

ام‌سلمه در یک نگاه

  • نام: ام‌سلمه
  • دوران: صدر اسلام تا حدود سال ۶۱ هجری بنابر برخی نقل‌ها؛ مکه، حبشه و مدینه
  • جایگاه: همسر پیامبر (ص) و از مادران مؤمنان

زندگانی

هند بنت ابی‌امیه، معروف به ام‌سلمه، از نخستین مسلمانان مکه بود. او با ابوسلمه بن عبدالاسد ازدواج کرد و بنابر نقل‌ها از نخستین خانواده‌هایی بودند که به حبشه و سپس به مدینه هجرت کردند؛ هجرتی که با سختی و جدایی فرزند همراه بود و صبر او را آزمود.

ابوسلمه در جنگ احد زخم برداشت و بنابر مشهور در سال چهارم هجری بر اثر همان زخم درگذشت. ام‌سلمه با فرزندان یتیم خود ماند و پیامبر (ص) بنابر نقل‌ها از دلسوزی برای او، ازدواج کرد و او را به مادران مؤمنان پیوست؛ خانه‌اش محل دانش و روایت شد.

ام‌سلمه از راویان پرکار حدیث است و بنابر نقل‌ها بسیاری از آداب خانوادگی و داستان‌های عصر نبوت از او رسیده است. بنابر نقل‌های مشهور شیعی، او از زنان باوفا به اهل بیت بود و در روزهای اندوه آنان، همدل و یاری‌گر ماند. درگذشت او را بنابر برخی منابع در حدود سال شصت‌ویکم هجری در مدینه نوشته‌اند.

رویدادهای کلیدی

  • اسلام آوردن در آغاز بعثت و هجرت حبشه
  • هجرت به مدینه و شهادت همسر نخستش در پی زخم احد
  • ازدواج با پیامبر (ص) و پیوستن به مادران مؤمنان
  • راویت پرشمار حدیث در موضوعات خانواده و عصر نبوت
  • همدلی با اهل بیت (ع) در روزهای پس از رحلت پیامبر (ص)

فضایل و ویژگی‌ها

  • صبر بر مصیبت‌های پیاپی هجرت و بیوه‌گی
  • عفاف و درایت در اداره‌ی خانه و تربیت فرزندان
  • دانش و راویت حدیث که او را مرجع خانواده‌ها ساخت
  • وفاداری به اهل بیت (ع) در روزگار سختی

آیات قرآن در این باب

ٱلنَّبِىُّ أَوْلَىٰ بِٱلْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ ۖ وَأَزْوَٰجُهُۥٓ أُمَّهَٰتُهُمْ ۗ وَأُو۟لُوا۟ ٱلْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَىٰ بِبَعْضٍۢ فِى كِتَٰبِ ٱللَّهِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُهَٰجِرِينَ إِلَّآ أَن تَفْعَلُوٓا۟ إِلَىٰٓ أَوْلِيَآئِكُم مَّعْرُوفًۭا ۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِى ٱلْكِتَٰبِ مَسْطُورًۭا

پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است؛ و همسران او مادران آنها [= مؤمنان‌] محسوب می‌شوند؛ و خویشاوندان نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرّر داشته اولی هستند، مگر اینکه بخواهید نسبت به دوستانتان نیکی کنید (و سهمی از اموال خود را به آنها بدهید)؛ این حکم در کتاب (الهی) نوشته شده است.

سوره احزاب · آیه ۶قرآن کریم

پرسش‌های پرتکرار

چرا به او «ام‌سلمه» می‌گفتند؟

کنیه‌ی او از نام فرزندش سلمه گرفته شد؛ رسم عرب آن روزگار کنیه‌گیری از نام بزرگ‌ترین فرزند بود.

ام‌سلمه چگونه مسلمان شد؟

بنابر نقل‌ها او و همسرش ابوسلمه از نخستین مسلمانان مکه بودند و در آغاز دعوت به پیامبر (ص) ایمان آوردند.

ویژگی روایی او چیست؟

او از راویان پرکار حدیث شمرده می‌شود و بخشی از آداب خانوادگی و رخدادهای عصر نبوت از طریق او به نسل‌های بعد رسیده است.