آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
سال نو هجری و هجرت پیامبر(ص) چه روزی است؟
یکم محرم الحرام؛ آغاز سال نو هجری قمری و یادآور هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه در سال سیزدهم بعثت
حکمت و اهمیت
هجرت، تصمیمی تاریخی برای نجات دین و بنای جامعه نو بود؛ پیامبر(ص) پس از سال‌ها فشار قریش و در پی نقشه قتل، بنابر مشهور در سال سیزدهم بعثت به یثرب کوچید و آن شهر به «مدینه رسول‌الله» بدل شد. بنابر نقل‌های تاریخی، در عصر خلیفه دوم و بنا بر برخی نقلها به پیشنهاد امیرمؤمنان علی(ع)، هجرت پیامبر(ص) مبدأ تقویم مسلمانان شد؛ انتخابی که نشان می‌دهد نقطه صفر تاریخ مسلمانان، نه جنگ و قدرت، که کوچی برای ایمان و بنای جامعه بوده است. سال نو هجری، روز بازاندیشی در همین پیام است.
اعمال و آداب
- خواندن دعاهای آغاز سال مانند «یا مقلّب القلوب والأبصار» و دعا برای سالی پربرکت
- بازنگری کارنامه سال گذشته و توبه و تصمیم برای اصلاح
- برنامه‌ریزی معنوی برای سال نو و تعیین برنامه عبادی و اخلاقی روشن
- صدقه و نیکی به خانواده و همسایگان به نیت برکت سال
- بازخوانی ماجرای هجرت و درس‌های آن برای تصمیم‌های بزرگ زندگی
درس‌های این روز
- هر آغاز نو، فرصتی برای هجرت از خطاها و آغاز اصلاح است
- هجرت پیامبر(ص) یادآور آن است که حفظ دین، گاه تغییر و کوچ را می‌طلبد
- تقویم مسلمانان بر رویدادی معنوی بنا شد؛ زمان ما نیز باید با معنا گره بخورد
- برادری مهاجر و انصار، الگوی همبستگی و ایثار در جامعه است
آیات قرآن در این باب
إِلَّا تَنصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ ٱللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ثَانِىَ ٱثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِى ٱلْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَٰحِبِهِۦ لَا تَحْزَنْ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَنَا ۖ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُۥ بِجُنُودٍۢ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱلسُّفْلَىٰ ۗ وَكَلِمَةُ ٱللَّهِ هِىَ ٱلْعُلْيَا ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
اگر او را یاری نکنید، خداوند او را یاری کرد؛ (و در مشکلترین ساعات، او را تنها نگذاشت؛) آن هنگام که کافران او را (از مکّه) بیرون کردند، در حالی که دوّمین نفر بود (و یک نفر بیشتر همراه نداشت)؛ در آن هنگام که آن دو در غار بودند، و او به همراه خود می‌گفت: «غم مخور، خدا با ماست!» در این موقع، خداوند سکینه (و آرامش) خود را بر او فرستاد؛ و با لشکرهایی که مشاهده نمی‌کردید، او را تقویت نمود؛ و گفتار (و هدف) کافران را پایین قرار داد، (و آنها را با شکست مواجه ساخت؛) و سخن خدا (و آیین او)، بالا (و پیروز) است؛ و خداوند عزیز و حکیم است!
پرسش‌های پرتکرار
چرا مبدأ تقویم مسلمانان هجرت است و نه بعثت یا رحلت؟
بنابر نقلها در زمان خلیفه دوم این موضوع بررسی شد و بنا بر برخی روایتها به پیشنهاد امام علی(ع) هجرت برگزیده شد؛ زیرا آغاز حضور علنی اسلام و بنای جامعه اسلامی بود.
هجرت پیامبر(ص) چه بود؟
کوچ آن حضرت از مکه به مدینه در سال سیزدهم بعثت، پس از آزارهای طولانی و به اذن الهی، که آغاز دوره بنای جامعه اسلامی شد.
چه دعایی برای آغاز سال نو وارد شده است؟
دعاهایی مانند «یا مقلب القلوب والأبصار» و «یا مدبر اللیل والنهار» در منابع دعایی برای آغاز سال نقل شده است.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.