در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.
تعریف
آداب تلاوت مجموعه حالات و رفتارهایی است که پیش، در میان و پس از خواندن قرآن شایسته شمرده می‌شود و از پاکی ظاهر تا حاضر ساختن قلب را در بر می‌گیرد. قرآن کریم خود به استعاذه هنگام تلاوت و به گوش سپردن و سکوت در برابر آن فرمان داده است. رعایت این آداب، تلاوت را از ادای صرف الفاظ به گفت‌وگویی زنده با خداوند بدل می‌کند.
آداب پیش از تلاوت
- طهارت از حدث و پاکیزگی لباس و مکان
- گزینش مکان آرام و رو به قبله نشستن
- مسواک زدن و آراستن دهان پیش از گفتار وحی
آداب هنگام تلاوت
- خواندن «اعوذ بالله» از شیطان رجیم در آغاز
- ترتیل و آرامش و پرهیز از شتاب بی‌جا
- توقف و سجده هنگام رسیدن به آیه‌ی سجده
- تدبر در معانی و بلند کردن صدا در آیات بشارت و فرو نهادن آن در آیات هشدار
آداب قلبی و معنوی
- حضور قلب و دور کردن خیالات بیگانه
- پندار گفت‌وگو با خداوند در حال خواندن
- هم‌ذاتگی با آیه؛ شادی در رحمت و ترس در هشدار
آداب پس از تلاوت
- سجده‌ی شکر پس از پایان ختم
- عمل به آنچه خوانده شد
- رساندن آموخته‌ها به خانواده و دیگران
حکمت و فلسفه
قرآن نامه‌ی خداست به بندگان؛ خواندن نامه بدون ادبِ نویسنده، خواندن نیست.
آیات قرآن در این باب
فَإِذَا قَرَأْتَ ٱلْقُرْءَانَ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ
هنگامی که قرآن می‌خوانی، از شرّ شیطان مطرود، به خدا پناه بر!
وَإِذَا قُرِئَ ٱلْقُرْءَانُ فَٱسْتَمِعُوا۟ لَهُۥ وَأَنصِتُوا۟ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
هنگامی که قرآن خوانده شود، گوش فرا دهید و خاموش باشید؛ شاید مشمول رحمت خدا شوید!
لَّا يَمَسُّهُۥٓ إِلَّا ٱلْمُطَهَّرُونَ
و جز پاکان نمی‌توانند به آن دست زنند [= دست یابند].
پرسش‌های پرتکرار
آیا خواندن قرآن بدون وضو جایز است؟
بله؛ خواندن از حفظ یا خواندن ترجمه بدون وضو اشکالی ندارد، اما لمس کردن متن عربی قرآن برای کسی که وضو ندارد جایز نیست.
بهترین زمان و مقدار تلاوت روزانه چیست؟
سحرگاه و پس از نماز صبح از بهترین اوقات است؛ مقدار آن به توان فرد بسته است اما پیوستگی هرچند اندک، محبوب‌تر است.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.