با رویکرد اهل‌بیت (ع) و استناد به قرآن و روایات، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
پاسخ اجمالی
پرداخت دین واجب و فوری است؛ و تأخیر ادای آن بدون رضایت طلبكار جایز نیست.
توضیح تفصیلی
قرض از حسنات اجتماعی است و در روایات، مثل صدقه اجر دارد؛ اما پس از سررسید، ادای آن وظیفه‌ای فوری است. تأخیر بدهی با توانگری از گناهان شمرده شده و پیامبر(ص) از شهادتِ بدهكارِ توانگر بیزاری جسته است. برای بدهكارِ ناتوان، انظار (مهلت) و واعظداری طلبكار ممدوح است و گذشتن از طلب اجر بزرگی دارد. تنظیم زندگی در حد نیاز و پرهیز از قرض غیرضروری از توصیه‌های اخلاقی-فقهی است.
شرایط و ارکان
- قدرت مالی و سررسید دین
- رضایت طلبكار برای تأخیر
- رعایت اولویت دین بر وصیت و ارث
آیات قرآن در این باب
وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍۢ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيْسَرَةٍۢ ۚ وَأَن تَصَدَّقُوا۟ خَيْرٌۭ لَّكُمْ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
و اگر (بدهکار،) قدرت پرداخت نداشته باشد، او را تا هنگام توانایی، مهلت دهید! (و در صورتی که براستی قدرت پرداخت را ندارد،) برای خدا به او ببخشید بهتر است؛ اگر (منافع این کار را) بدانید!
پرسش‌های پرتکرار
بدهكارِ ناتوان چه تكلیفی دارد؟
اهل خیر و طلبكاران به او مهلت بدهند یا ببخشند؛ او نیز هرگاه توانست بپردازد.
قرض دادن به چه كسی بهتر است؟
به نیازمند شریف كه ادای دین را مقدار میدارد.
منبع اصلی این نوشتار قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع) است؛ برای مطالعه‌ی بیشتر، لینک‌های مرتبط را ببینید.