آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
پاسخ کوتاه
اسراف، بریدن نعمت بی‌حساب و مصرف فراتر از نیاز است و قرآن مسرفان را برادران شیطان خوانده است. پرهیز از اسراف هم مسئولیت انسان در برابر نعمت و محرومان را زنده نگه می‌دارد، هم قناعت و استقلال را در جان می‌پرورد و هم اقتصاد خانواده و جامعه را از فرسایش حفظ می‌کند.
دلایل و حکمت‌ها
- در هر نعمت، حق خدا و حق مردم نهفته است؛ اسراف یعنی نادیده گرفتن سهم یتیم، مسکین و بی‌چیزان از ثروت جامعه.
- زیاده‌روی در مصرف، حلقه‌های وابستگی را بر دل می‌افکند و انسان را به تدریج بنده خواسته‌های خود می‌کند.
- اسراف ریشه ناسپاسی است؛ کسی که بیاندازه خرج می‌کند، شکر نعمت را فراموش می‌کند و در روزهای کمی، تاب آوردن برایش سخت می‌شود.
- دارایی که در تجمل بی‌حد می‌سوزد از چرخه تولید و اشتغال بیرون می‌رود و به اقتصاد جامعه آسیب می‌زند.
- اسلام حتی در آب زدن وضو به میانه‌روی فرمان داده است؛ آنچه در عبادت ناپسند باشد، در مصرف روزمره به طریق اولی ناپسندتر است.
آثار و فواید
- رهایی از بندگی پول و خواسته‌های بی‌پایان
- امکان انفاق و صدقه‌ی پیوسته
- کاهش دورریز و احترام به منابع زمین
- آرامش روانی که از قناعت برمی‌خیزد
- پایداری مالی خانواده در روزهای سختی
آیات قرآن در این باب
إِنَّ ٱلْمُبَذِّرِينَ كَانُوٓا۟ إِخْوَٰنَ ٱلشَّيَٰطِينِ ۖ وَكَانَ ٱلشَّيْطَٰنُ لِرَبِّهِۦ كَفُورًۭا
چرا که تبذیرکنندگان، برادران شیاطینند؛ و شیطان در برابر پروردگارش، بسیار ناسپاس بود!
۞ وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَنشَأَ جَنَّٰتٍۢ مَّعْرُوشَٰتٍۢ وَغَيْرَ مَعْرُوشَٰتٍۢ وَٱلنَّخْلَ وَٱلزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُۥ وَٱلزَّيْتُونَ وَٱلرُّمَّانَ مُتَشَٰبِهًۭا وَغَيْرَ مُتَشَٰبِهٍۢ ۚ كُلُوا۟ مِن ثَمَرِهِۦٓ إِذَآ أَثْمَرَ وَءَاتُوا۟ حَقَّهُۥ يَوْمَ حَصَادِهِۦ ۖ وَلَا تُسْرِفُوٓا۟ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْرِفِينَ
اوست که باغهای معروش [= باغهایی که درختانش روی داربست‌ها قرار دارد]، و باغهای غیرمعروش [= باغهایی که نیاز به داربست ندارد] را آفرید؛ همچنین نخل و انواع زراعت را، که از نظر میوه و طعم با هم متفاوتند؛ و (نیز) درخت زیتون و انار را، که از جهتی با هم شبیه، و از جهتی تفاوت دارند؛ (برگ و ساختمان ظاهریشان شبیه یکدیگر است، در حالی که طعم میوه آنها متفاوت می‌باشد.) از میوه آن، به هنگامی که به ثمر می‌نشیند، بخورید! و حقّ آن را به هنگام درو، بپردازید! و اسراف نکنید، که خداوند مسرفان را دوست ندارد!
روایات مرتبط
إِيَّاكَ وَالْحِرْصَ، فَإِنَّهُ مَا حَرَصَ أَحَدٌ عَلَى شَيْءٍ إِلَّا أَتَعَبَ نَفْسَهُ
از حرص بپرهیز، که هرکس به چیزی حرص ورزید، خود را خسته کرد
الزُّهْدُ فِي الدُّنْيَا قِصَرُ الْأَمَلِ، وَشُكْرُ كُلِّ نِعْمَةٍ
زهد در دنیا کوتاهی امید، و شکر هر نعمت است.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت اسراف با خرج کریمانه چیست؟
خرج در جای درست و به اندازه، بخشندگی و کرامت است؛ اسراف، زیاده‌روی و ریختن نعمت بی‌حساب است، حتی اگر در برخی کارهای خیر باشد.
آیا اسراف تنها درباره خوراک است؟
نه؛ آب، انرژی، پوشاک، زمان و سلامت نیز نعمتاند و بههدر دادن بیاندازه هر یک، مصداق اسراف است.
آیا سخت‌گیری و بخل در انفاق، راه حل اسراف است؟
نه؛ قرآن انفاق را ستوده و از بخل شدید نهی کرده است. راه درست، میانه‌روی است؛ نه اسراف و نه تنگ‌نظری.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.