آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
تعریف اسراف و تبذیر
اسراف، گذشتن از حد اعتدال در مصرف است؛ خوردن، پوشیدن و خرج کردن آن‌گونه که نعمت را هدر می‌دهد و حق محرومان را می‌بلعد. تبذیر شدیدترین گونه‌ی آن است که قرآن مبذّران را برادران شیطان می‌شمارد. نکته‌ی مهم آن است که اسراف تنها در مال نیست؛ اتلاف وقت، سلامت و اعتبار نیز مصداق اسراف است.
نشانه‌ها و مظاهر
- دورریز مداوم غذا و چشم‌پوشی از ظرف‌های نیم‌خورده
- خریدهای هیجانی و انبار کردن لباس و وسایل بی‌استفاده
- مجالس پرقیمت برای نمایش، نه برای مهمان‌نوازی واقعی
- مصرف بیحساب آب و برق و انرژی در خانه و محیط کار
- هدر دادن ساعات شبانه‌روز در کارهای بی‌ثمر و تباه ساختن عمر
راه درمان و اصلاح
- برنامه‌ریزی خرید هفتگی و پایبندی به فهرست مشخص
- مدیریت دورریز غذا و بهره‌گیری کامل از خوراکی‌ها
- ساده‌تر برگزار کردن مجالس و الگو گرفتن از سیره‌ی اهل بیت
- اهدای مازاد نیاز به نیازمندان به‌جای انبار کردن
- ثبت روزانه‌ی زمان برای کشف اسراف در ساعت‌های عمر
آثار و پیامدها
- برنگشتن برکت مال و زندگی به تجربه‌ی همگانی مؤمنان
- گرفتاری‌های اقتصادی خانواده و بدهی‌های پی‌درپی
- بی‌اعتنایی به محرومان و سست شدن پیوندهای اجتماعی
- آسیب به محیط زیست که امانت خداوند بر زمین است
آیات قرآن در این باب
۞ يَٰبَنِىٓ ءَادَمَ خُذُوا۟ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍۢ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ وَلَا تُسْرِفُوٓا۟ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْرِفِينَ
ای فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید! و (از نعمتهای الهی) بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمی‌دارد!
إِنَّ ٱلْمُبَذِّرِينَ كَانُوٓا۟ إِخْوَٰنَ ٱلشَّيَٰطِينِ ۖ وَكَانَ ٱلشَّيْطَٰنُ لِرَبِّهِۦ كَفُورًۭا
چرا که تبذیرکنندگان، برادران شیاطینند؛ و شیطان در برابر پروردگارش، بسیار ناسپاس بود!
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَنفَقُوا۟ لَمْ يُسْرِفُوا۟ وَلَمْ يَقْتُرُوا۟ وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًۭا
و کسانی که هرگاه انفاق کنند، نه اسراف می‌نمایند و نه سخت‌گیری؛ بلکه در میان این دو، حدّ اعتدالی دارند.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت اسراف و سخاوت چیست؟
سخاوت، بخشیدن مال در جای درست و برای خدا است و مایهی برکت؛ اما اسراف، خرج کردن بیحساب و بیهدف حتی در کارهای خیر است و مایهی حرمان. سنجش، میانهی اعتدال قرآنی است.
آیا اسراف فقط دربارهی پول است؟
نه؛ اتلاف وقت، هدر دادن سلامت با بیاحتیاطی و خرج کردن اعتبار اجتماعی در راه نادرست نیز اسراف است؛ هر نعمتی حق مصرف سنجیده دارد.
حد اعتدال در مصرف را چگونه بشناسیم؟
معیار قرآن انفاقی است که نه اسراف دارد و نه تنگگرفتی؛ یعنی مصرف متناسب با نیاز، وضعیت مالی و بدون نمایش و هدر دادن.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.