آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
تعریف
فرقان یکی از نام‌های قرآن کریم است و به معنای جداکننده‌ی حق از باطل و روشنگر مرز میان هدایت و گمراهی می‌باشد. این واژه از ریشه‌ی «فرق» به معنای جدا ساختن گرفته شده و بر نقش معیارسنجی و تفکیک‌کنندگی کتاب خدا در زندگی انسان دلالت دارد.
معناشناسی
- فرقان در لغت از ریشه‌ی «فرق» به معنای جدایی و جدا کردن است و به هر چیز که حق را از باطل جدا کند گفته می‌شود.
- مفسران برای آن دو معنا ذکر کرده‌اند: جداکننده‌ی حق و باطل، و دلیل و برهان روشن.
- این نام بر کتابهای آسمانی پیشین چون تورات نیز اطلاق شده است؛ زیرا کارکرد اصلی هر وحی، تفکیک حق از باطل است.
کاربرد در قرآن
- سوره‌ی بیست‌وپنجم قرآن «فرقان» نام دارد و آیه‌ی نخست آن، نزول فرقان بر بنده‌اش را از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداوند می‌شمارد.
- در آیه‌ی ماه رمضان، قرآن با وصف «هدی للناس و بینات من الهدی والفرقان» معرفی شده است.
- کاربرد این نام نشان میدهد که قرآن تنها کتاب موعظه نیست؛ کتاب داوری و معیار سنجش اندیشه‌ها و رفتارهاست.
پیام عملی
- در هر انتخاب و تصمیم، معیار را از قرآن بگیریم نه از عرف جامعه، خواسته‌ی دیگران یا هوس‌های نفس.
- مرزبندی با باطل بدون شناخت فرقان ممکن نیست؛ روزانه اندکی تدبر در آیات، بصیرت ما را تیز میکند.
- همراهی با کتاب خدا و عترت، که در روایت مشهور ثقلین از یکدیگر جدایی‌ناپذیر معرفی شده‌اند.
حکمت و فلسفه
خداوند کتابش را «فرقان» نامید تا بدانیم بی‌معیارِ حق، زندگی انسان در میان موج‌های شایعات و خواسته‌ها سرگردان می‌شود. روشن‌بینی، پاداش پیوستگی با این کتاب جداکننده است.
آیات قرآن در این باب
شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًۭى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍۢ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ ۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ۖ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍۢ فَعِدَّةٌۭ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
(روزه، در چند روز معدودِ) ماهِ رمضان است؛ ماهی که قرآن، برای راهنمایی مردم، و نشانه‌های هدایت، و فرق میان حق و باطل، در آن نازل شده است. پس آن کس از شما که در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد! و آن کس که بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را می‌خواهد، نه زحمت شما را! هدف این است که این روزها را تکمیل کنید؛ و خدا را بر اینکه شما را هدایت کرده، بزرگ بشمرید؛ باشد که شکرگزاری کنید!
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ تَبَارَكَ ٱلَّذِى نَزَّلَ ٱلْفُرْقَانَ عَلَىٰ عَبْدِهِۦ لِيَكُونَ لِلْعَٰلَمِينَ نَذِيرًا
زوال ناپذیر و پر برکت است کسی که قرآن را بر بنده‌اش نازل کرد تا بیم‌دهنده جهانیان باشد.
روایات مرتبط
إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ: كِتَابَ اللَّهِ وَعِتْرَتِي، مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَدًا
من در میان شما دو چیز گرانبها بر جای می‌گذارم: کتاب خدا و عترتم. به این دو چنگ زنید هرگز گمراه نخواهید شد.
پرسش‌های پرتکرار
چرا قرآن فرقان نامیده شده است؟
زیرا حق را از باطل جدا میکند و مرز روشنی میان هدایت و گمراهی قرار میدهد.
آیا فرقان تنها نام قرآن است؟
خیر؛ در قرآن برای کتابهای آسمانی پیشین نیز چون تورات و معجزهی موسی این تعبیر به کار رفته است.
پیام عملی نامیدن قرآن به فرقان چیست؟
اینکه قرآن را در داوریهای روزمره معیار قرار دهیم و سنجش افکار و رفتار خود را به آن سپاریم.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.