پیرامون «اگر خدا قادر مطلق است چرا شر را آفریده است؟» پرسش‌ها و شبهه‌هایی مطرح می‌شود. در این نوشته هر شبهه را جداگانه و مستند پاسخ می‌دهیم.
پاسخ کلی در یک نگاه
خداوند خالق همه‌ی وجود است، اما «شر» در دستگاه کلام اسلامی ذات مستقلی ندارد؛ یا عدمِ کمال است یا چیزی که در جایی از نظام آفرینش شر می‌نامیم و در جای دیگر یا در کل مجموعه، خیر و حکمت‌آفرین است. قادر مطلق بودن خدا بدین معنا نیست که هر تصوری از دنیای بدون شر را محقق کند؛ برخی امور با هم جمع‌ناپذیرند و خلقت موجودی آزاد بدون امکان خطا تناقض است، حال آنکه محال، موضوع قدرت نیست.
شبهه‌ها و پاسخ‌ها
اگر خدا نمی‌تواند دنیای بدون شر بسازد، قادر مطلق نیست و اگر می‌تواند ولی نمی‌سازد، خیرخواه نیست.
قدرت خدا بر محال‌های منطقی تعلق نمی‌گیرد؛ نظامی که در آن موجودی مختار، هم آزاد باشد و هم خطاناپذیر، جمع نقیضین است و تحقق‌نیافتن آن نه نقصی در قدرت خدا است و نه در خیرخواهی او.
رنج موجودات بی‌گناه مانند کودکان چه حکمتی دارد؟
در نگاه دینی این رنج‌ها بخشی از نظام آزمون و نمایش ضعف و نیازمندی بشر است و جبران کامل آن در معاد وعده داده شده؛ عدل خدا به دنیای محدود محدود نشده است.
آیات قرآن در این باب
ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْمَوْتَ وَٱلْحَيَوٰةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًۭا ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْغَفُورُ
آن کس که مرگ و حیات را آفرید تا شما را بیازماید که کدام یک از شما بهتر عمل می‌کنید، و او شکست‌ناپذیر و بخشنده است.
كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌۭ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰٓ أَن تَكْرَهُوا۟ شَيْـًۭٔا وَهُوَ خَيْرٌۭ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰٓ أَن تُحِبُّوا۟ شَيْـًۭٔا وَهُوَ شَرٌّۭ لَّكُمْ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
جهاد در راه خدا، بر شما مقرّر شد؛ در حالی که برایتان ناخوشایند است. چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید، حال آن که خیرِ شما در آن است. و یا چیزی را دوست داشته باشید، حال آنکه شرِّ شما در آن است. و خدا می‌داند، و شما نمی‌دانید.
مَآ أَصَابَ مِن مُّصِيبَةٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِىٓ أَنفُسِكُمْ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مِّن قَبْلِ أَن نَّبْرَأَهَآ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ
هیچ مصیبتی (ناخواسته) در زمین و نه در وجود شما روی نمی‌دهد مگر اینکه همه آنها قبل از آنکه زمین را بیافرینیم در لوح محفوظ ثبت است؛ و این امر برای خدا آسان است!
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.