آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.
معنای خوشمزاجی
خوشمزاجی، شاداب و گشادهرو بودن در معاشرت است؛ روحیه‌ای که با چهره‌ی روشن، شوخی مؤدبانه و کلام خوش، اوقات همراهان را گرم میکند و سنگینی زندگی را سبک‌تر می‌نماید. این فضیلت با هزلبازی و شوخی‌های آبروریز تفاوت اساسی دارد؛ زیرا حد ادب و شریعت را نگه می‌دارد.
نشانه‌ها و مصداق‌ها
- با تبسم و سلام وارد جمع میشود و دل‌ها را باز میکند
- شوخی‌هایش درست، سنجیده و بیآزار برای طرف مقابل است
- عبوس و درهم نیست و از غر زدن بی‌بهانه دوری میکند
- در دلداری دادن دلگیران پیشگام است
- خانه و محل کار با حضور او صمیمی‌تر و گرم‌تر میشود
راه‌های پرورش و تقویت
- آغاز روز با چهره‌ی گشاده در برابر اعضای خانواده
- تبسم در دیدار با برادران دینی و همکاران به‌عنوان صدقه
- پرهیز از لحن تلخ و انتقاد پی‌درپی در گفتار روزمره
- برگزیدی شوخی‌های سنجیده در جلسات خانوادگی برای نشاط
- دعوت دیگران به شادی مشروع مانند ورزش، طبیعت‌گردی و دیدار دوستان
آثار و پیامدها
- محبوبیت اجتماعی و به روایات، گشایش روزی با خوش‌خلقی
- گرمی کانون خانواده و کاهش طلاق و کدورت
- تخفیف تنش‌های محیط کار و همکاری بهتر
- آسان‌تر شدن دعوت به دین با خوش‌رفتاری و چهره‌ی گشاده
آیات قرآن در این باب
فَبِمَا رَحْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى ٱلْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُتَوَكِّلِينَ
به (برکت) رحمت الهی، در برابر آنان [= مردم] نرم (و مهربان) شدی! و اگر خشن و سنگدل بودی، از اطراف تو، پراکنده می‌شدند. پس آنها را ببخش و برای آنها آمرزش بطلب! و در کارها، با آنان مشورت کن! اما هنگامی که تصمیم گرفتی، (قاطع باش! و) بر خدا توکل کن! زیرا خداوند متوکلان را دوست دارد.
فَقُولَا لَهُۥ قَوْلًۭا لَّيِّنًۭا لَّعَلَّهُۥ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَىٰ
اما بنرمی با او سخن بگویید؛ شاید متذکّر شود، یا (از خدا) بترسد!
روایات مرتبط
تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ
تبسم در روی برادرت برای تو صدقه است.
أَفْشُوا السَّلَامَ تَحْبَبُوا إِلَى النَّاسِ
سلام را گستر دهید تا به مردم محبوب شوید.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت شوخی مؤدبانه با هزلبازی چیست؟
شوخی مؤدبانه درست، بیآزار و همراه احترام است و طرف مقابل هم از آن لذت میبرد؛ اما هزلبازی شوخی بیحد و مبتنی بر دروغ و تحقیر است که پیامبر از آن نهی کرده است.
آیا خوشمزاجی با جدیت در کار جمع میشود؟
بله؛ انسان بامسئولیت میتواند در کار سختکوش و جدی و در معاشرت گشادهرو باشد. نرمی و مهربانی ضعف نیست؛ نشانهی بالندگی نفس است.
چرا گشادهروی صفت مؤمن شمرده شده است؟
چون ایمان کامل، دل را از ترس خدا و امید به او سرشار میکند و چنین دلی از امنیت درونی میجوید و این آرامش بر چهره و گفتار او مینشیند؛ در حالی که دلهای تیره از حسرت و کینه، گشادهرو نمیشوند.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.