این پرسش یکی از پرسش‌های پرتکرار فارسی‌زبانان است؛ بیایید پاسخ آن را دقیق بررسی کنیم.
پاسخ اجمالی
در مذهب امامیه، مسح پای راست و چپ در وضو باید بر پوست بدون حایل انجام شود؛ پس مسح روی جوراب معمولی صحیح نیست، مگر در موارد خاص مانند تقیه یا ضرورت، یا جوراب‌هایی که برای مسح ساخته شده‌اند و بنا بر فتوای برخی مراجع با شرایطی مسح بر آنها جایز است.
توضیح تفصیلی
آیه‌ی وضو با تعبیر «وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِکُمْ وَأَرْجُلَکُمْ» مسح پا را مقرر کرده و در قرائت اهل بیت (ع)، «أرجلکم» به جر خوانده می‌شود که بر مسح دلالت دارد. حایلِ میان دست و پوست، مانع تحقق مسح است؛ از این رو جوراب و چیز پوشیده جایز نیست مگر آنکه شرعاً رخصتی باشد. در فرض زخم یا بیماری پا و یا در حال تقیه، مسح بر کفش و جوراب بنا بر فتوای فقها جایز افتاده است. همچنین در روزگار ما جوراب‌های قابل‌مسح با شرایطی چون پوشاندن مفصل، پوشیدن پیش از وضو و بیرون نرفتن پا از آن در کتب استفتائات برخی مراجع مجاز شمرده شده است. باید توجه داشت که پوشیدن خود جوراب در نماز اشکالی ندارد و سخن تنها درباره‌ی مسح در وضو است.
شرایط و ارکان
- جنس و دوخت جوراب مطابق ضوابط فتوای مرجع باشد
- از مفصل پا را بپوشاند و پیش از وضو پوشیده شده باشد
- در طول وضو پا از آن بیرون نیاید
آیات قرآن در این باب
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغْسِلُوا۟ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى ٱلْمَرَافِقِ وَٱمْسَحُوا۟ بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى ٱلْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِن كُنتُمْ جُنُبًۭا فَٱطَّهَّرُوا۟ ۚ وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَآءَ أَحَدٌۭ مِّنكُم مِّنَ ٱلْغَآئِطِ أَوْ لَٰمَسْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوا۟ مَآءًۭ فَتَيَمَّمُوا۟ صَعِيدًۭا طَيِّبًۭا فَٱمْسَحُوا۟ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍۢ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که به نماز می‌ایستید، صورت و دستها را تا آرنج بشویید! و سر و پاها را تا مفصل [= برآمدگی پشت پا] مسح کنید! و اگر جنب باشید، خود را بشویید (و غسل کنید)! و اگر بیمار یا مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده [= قضای حاجت کرده]، یا با زنان تماس گرفته (و آمیزش جنسی کرده‌اید)، و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید! و از آن، بر صورت [= پیشانی] و دستها بکشید! خداوند نمی‌خواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه می‌خواهد شما را پاک سازد و نعمتش را بر شما تمام نماید؛ شاید شکر او را بجا آورید!
پرسش‌های پرتکرار
آیا با جوراب معمولی می‌توان نماز خواند؟
بله؛ پوشیدن جوراب در نماز مانعی ندارد و محل بحث تنها صحت مسح در وضو است.
اگر پا زخم باشد چه حکمی دارد؟
بنا بر فتوای فقها، مسح بر جوراب و کفش در فرض زخم یا ضرورت و همچنین در حال تقیه جایز است.
جوراب‌های قابل‌مسح چگونه شناخته می‌شوند؟
با رجوع به استفتائات مرجع تقلید و اطمینان از انطباق جنس و شرایط ذکرشده در فتوا.
خواندنِ یک‌باره کافی نیست؛ بازگشت به این نکته‌ها در تجربه‌ی روزمره، تفاوت‌ساز است.