موبایل و تلویزیون، بخشی از زندگی امروزی شده‌اند و پرهیز کامل از آن‌ها واقع‌بینانه نیست. کار والدین، تعیین قاعده‌ای روشن است تا صفحه نمایش به جای آسیب، ابزاری سودمند بماند.
گام‌های اجرایی
گام ۱: قانون زمان را پیش از عادت کردن بگذارید
پیش از آنکه کودک به دستگاه عادت کند، ساعات استفاده را مشخص و مکتوب کنید؛ برای نمونه یک ساعت در روزهای غیرتعطیل. قانونی که از ابتدا باشد، بسیار آسان‌تر از قانونی است که بعداً تحمیل میشود.
گام ۲: زون‌های بدون دستگاه بسازید
میز شام، اتاق خواب و یک ساعت پیش از خواب را کاملاً عاری از نمایشگر نگه دارید. این فضاهای پاک، به گفتگوی خانوادگی و خواب آرام کودک کمک می‌کنند.
گام ۳: محتوا را خودتان انتخاب و همراه او ببینید
برنامه‌ها و بازی‌ها را پیش از کودک بررسی کنید و هر آنچه تماشا میشود، در حد امکان با هم ببینید. همراهی در تماشا، زمینه‌ی گفتگو درباره‌ی محتوا و ارزش‌های آن را فراهم می‌سازد.
گام ۴: جایگزین جذاب فراهم کنید
کودک را نمی‌توان از بازی رها کرد مگر آنکه جای بهتری بدهید؛ بازی‌های خانوادگی، ورزش و کتاب، زمان آزاد او را پر می‌کنند و وابستگی به نمایشگر را کم‌رنگ می‌سازند.
گام ۵: خود الگوی تعادل باشید
اگر والدین همواره با گوشی باشند، هر قانونی بی‌اثر است. مصرف رسانه‌ای خودتان را نیز شفاف و متعادل نگه دارید تا کودک عدالتِ قاعده را با چشم خود ببیند.
نکات طلایی
- از ابزارهای کنترل والدین برای مسدود کردن محتوای نامناسب کمک بگیرید.
- دسترسی به دستگاه را به انجام رفتارهای مثبت مانند تکالیف گره بزنید، نه به آرام کردن هیجانات.
- پیش از خاموش کردن دستگاه، به کودک خبر و مهلت کوتاه بدهید تا مقاومت کمتر شود.
هشدارها و ملاحظات
- صفحه نمایش را به‌عنوان آرام‌بخش کودک خشمگین یا پاداش بزرگ به کار نبرید؛ این عادت وابستگی عمیقی می‌سازد.
- نپذیرید که کودک با گوشی غذا بخورد یا به خواب برود؛ پس گرفتن این الگو بسیار دشوار است.
آیات قرآن در این باب
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلْعَصْرِ
به عصر سوگند،
۞ يَٰبَنِىٓ ءَادَمَ خُذُوا۟ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍۢ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ وَلَا تُسْرِفُوٓا۟ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْرِفِينَ
ای فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید! و (از نعمتهای الهی) بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست نمی‌دارد!
پرسش‌های پرتکرار
چند ساعت استفاده از نمایشگر برای کودک مجاز است؟
برای پیشدبستانیها حدود یک ساعت و برای سنین مدرسه تا دو ساعت برنامهدار توصیه میشود؛ کیفیت محتوا به اندازهی زمان اهمیت دارد.
اگر کودک هنگام جمع کردن دستگاه بی‌قراری کرد چه کنیم؟
با آرامش و قاطعیت قاعده را نگه دارید و توجه او را به فعالیت جایگزین معطوف کنید؛ پس از چند بار تکرار، بی‌قراری کم میشود.
اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه میشود.