نبأ (مژده و هشدار) چیست؟ تعریف، ارکان و ابعاد آن

آنچه در ادامه می‌خوانید حاصل گردآوری از منابع معتبر اسلامی است.

تعریف

«نبأ» در لغت به خبری بزرگ و دارای اهمیت گفته می‌شود؛ خبری که شنیدن آن بی‌تفاوتی برنمی‌تابد و آدمی را به شگفتی، پرسش یا تصمیم وامی‌دارد. قرآن این واژه را برای سرنوشت‌سازترین خبرهای هستی به کار برده است؛ از قیامت که «نبأ عظیم» نامیده شده تا رسالت پیامبران که همیشه با دو بالِ بشارت و هشدار همراه بوده است.

معناشناسی

• ◆نبأ از ریشه‌ای است که بر عظمت و اهمیت خبر دلالت دارد؛ هر خبر کوچک و عادی نبأ نامیده نمی‌شود، بلکه خبر باید چنان بزرگی داشته باشد که شأن و جایگاهی مستقل بیابد.
• ◆تفاوت نبأ با «خبر» در وسعت است؛ خبر هر گزاره‌ای را دربرمی‌گیرد، اما نبأ ویژه خبرهای مهم و راستی است که درباره سرنوشت شنونده است.
• ◆نبأ دو چهره دارد: گاه مژده‌دهنده است و امید می‌آفریند و گاه هشداردهنده است و بیداری می‌بخشد؛ قرآن هر دو کارکرد را در رسالت انبیا گرد هم آورده است.

کاربرد در قرآن

• ◆سوره نبأ با پرسشی آغاز می‌شود که مردم از یکدیگر می‌پرسند و پاسخ می‌آید: «عن النبأ العظیم»؛ از خبر بزرگ قیامت که سرنوشت همه آدمیان در آن رقم می‌خورد.
• ◆در سوره صاد، خداوند به پیامبر فرمان می‌دهد بگوید: «هو نبأ عظیم»؛ همین قرآن و رسالت او، خبر بزرگی است که بسیاری از آن روی می‌گردانند.
• ◆قرآن پیامبر اکرم را «بشیراً و نذیرا» معرفی می‌کند؛ مژده‌دهنده به پاداش برای مؤمنان و هشداردهنده از کیفر برای غافلان: «انا ارسلناک بالحق بشیراً ونذیراً».
• ◆رسالت پیامبر به همه مردم است: «وما ارسلناک الا کافةً للناس بشیراً ونذیراً»؛ مژده و هشدار او به قوم و نژادی خاص محدود نمی‌شود.

پیام عملی

• ◆خبر بزرگ، مسئولیت بزرگ می‌آورد؛ هر که به نبأ عظیم ایمان آورد، نمی‌تواند همانند گذشته زندگی کند و باید حساب و کتاب خویش را بازنگری کند.
• ◆در تربیت خود و دیگران، هم از مژده غافل نشویم و هم از هشدار؛ دل‌های خسته با بشارت جان می‌گیرند و دل‌های غافل با انذار بیدار می‌شوند.
• ◆بی‌اعتنایی به خبرهای بزرگ قرآن همان کاری است که مشرکان با نبأ عظیم کردند؛ روی‌گردانی از آیات، خود موضوع انذار جدی قرآن است.

حکمت و فلسفه

واژه نبأ به ما می‌آموزد که قرآن مجموعه‌ای از گزاره‌های عادی نیست؛ در آن خبرهایی است که سرنوشت ابدی آدمی را رقم می‌زنند و خردمندی ایجاب می‌کند در برابر چنین خبرهایی بی‌طرف نمانیم.

آیات قرآن در این باب

پرسش‌های پرتکرار

تفاوت «نبأ» و «خبر» در قرآن چیست؟

خبر واژه‌ای عام است و هر گزاره‌ای را شامل می‌شود، اما نبأ خبری بزرگ، راست و دارای اهمیت است که درباره سرنوشت شنونده است و بی‌تفاوتی در برابر آن ممکن نیست.

چرا قیامت «نبأ عظیم» نامیده شده است؟

زیرا قیامت بزرگ‌ترین رخداد تاریخ هستی است؛ روزی که همه حقایق آشکار می‌شود و معنای زندگی انسان در پرتو آن کامل می‌گردد؛ از این رو قرآن آن را با تعبیر «نبأ عظیم» برجسته کرده است.

بشیر و نذیر بودن پیامبران به چه معناست؟

پیامبران هم مژده‌دهنده‌اند و به مؤمنان از رحمت و پاداش خبر می‌دهند، و هم هشداردهنده‌اند و غافلان را از پیامد نافرمانی برحذر می‌دارند؛ این دو وجه، دو روی یک رسالت‌اند.

اگر این نوشته برای شما مفید بود، پرسش‌های خود را از بخش «پرسش و پاسخ» سایت بپرسید؛ پاسخ با ذکر منبع ارائه می‌شود.