نجاسات یازده‌گانه از نگاه فقه امامیه: احکام و شرایط

پاسخ این موضوع را با زبانی ساده و در عین حال مستند بررسی می‌کنیم.

پاسخ اجمالی

بنابر فقه امامیه، نجاسات یازده چیزند: بول، غائط، منی، مردار، خون، سگ، خوک، کافر غیرکتابی، شراب و هر مایع مست‌کننده، فقاع و عرق شتری که به خوردن نجاست انسان عادت کرده است. این چیزها به خودی خود نجس‌اند و تنها با رطوبت به چیز دیگر سرایت می‌کنند.

توضیح تفصیلی

در اسلام پاک بودن اصل همه اشیاء، قاعده نخستین است و نجس شمردن هر چیز نیازمند دلیل شرعی است و از همین رو فهرست نجاسات محدود و مشخص گردیده است. بول و غائط از انسان و حیوانات گوشت‌خوار نجس است؛ اما بنابر فتوای مشهور، بول حیوان حلال‌گوشت پاک است. مردار یعنی جسد انسان یا حیوانی که روح از آن خارج شده است؛ ولی ماهی و ملخ مردار ندارند و بدنشان پاک است. خون انسان و هر حیوان خون‌دار نجس است؛ اما خون ماهی و خونی که پس از ذبح شرعی در بدن مانده است، پاک است. سگ و خوک با همه اجزای بدن نجس‌اند؛ درباره کافر، بنابر فتوای مشهور غیرکتابی نجس است و در اهل کتاب اختلاف نظر وجود دارد؛ و شراب و فقاع و هر مایع مست‌کننده نیز بنابر مشهور نجس است. سرایت نجاست تنها در صورت رطوبت و امکان انتقال است و در موارد شک، اصل طهارت جاری است.

شرایط و ارکان

• ◆سرایت نجاست تنها در صورت وجود رطوبت و امکان انتقال است
• ◆حکم به نجاست تنها با علم، اطمینان یا دلیل شرعی ممکن است
• ◆جاری بودن اصل طهارت در موارد شک و شبهه

آیات قرآن در این باب

پرسش‌های پرتکرار

چرا سگ و خوک نجس شمرده شده‌اند؟

نجاست این دو حکمی شرعی است که از ادله نقلی فهمیده شده و حکمت آن به آموزش اطاعت از فرمان خداوند و جنبه‌های بهداشتی بازمی‌گردد.

خون کبودی زیر پوست چه حکمی دارد؟

خونی که از بدن خارج نشده پاک است؛ نجاست تنها به خون بیرون‌آمده تعلق می‌گیرد.

اگر ندانیم چیزی نجس شده است یا نه چه؟

بنابر قاعده اصل طهارت، تا نجاست احراز نشود آن چیز پاک است و شستن لازم نیست.

امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.