نوح قرن‌ها قوم خود را به توحید فراخواند اما جز گروه اندکی ایمان نیاوردند؛ آن‌گاه فرمان ساخت کشتی در خشکی آمد و طوفان، سرزمین را درنوردید و تنها دل‌های به همراه کشتی، به ساحل نجات رسیدند.
روایت
خداوند نوح را به سوی قوم خود فرستاد و او نزدیک به نهصد و پنجاه سال در میان آنان ماند و می‌گفت: ای قوم من، خدا را بپرستید؛ جز او معبودی برای شما ندارید و از عذاب روزی سخت می‌ترسم. اما سرانشان گفتند ما تو را در گمراهی آشکار می‌بینیم.
نوح در پاسخ گفت ای قوم من، در من هیچ گمراهی نیست؛ بلکه من فرستاده پروردگار جهانیانم، پیام‌های پروردگار شما را می‌رسانم و خیرخواه شما هستم. هرچه دعوت کرد، انکار افزون شد؛ تا آن‌جا که گفتند به شما جز فریب نمی‌رسد و پیروان تو را از راه‌آوردگان بی‌ارزش شمردند.
چون دعوت به پایان رسید و سپر امید فرو رفت، نوح به درگاه خداوند شکایت برد که پروردگارا، از کافران روی زمین هیچ ساکنی باقی مگذار؛ زیرا اگر آنان را باقی گذاری، بندگانت را گمراه می‌کنند و جز فاسد زایی می‌زایند. آن‌گاه فرمان الهی رسید که کشتی را به چشم و وحی ما بساز و از سرگذشت ظالمان با من سخن مگو که آنان غرق شدنی‌اند.
ساخت کشتی بزرگ در خشکی، مشرکان را به خنده و تمسخر گرفت؛ اما چون فرمان آمد و تنور قوم جوشید، چشمه‌های زمین گشوده شد و آب از هر سو سرازیر گشت و باران پیاپی از آسمان فرود آمد. نوح هر گونه جاندار را از هر جنس دو پایه بر کشتی سوار کرد و گفت: در نام خداوند حرکت کن و لنگر بیفکن؛ پروردگار من آمرزنده است.
موج‌ها در میان آنان مانند کوه‌ها فراز می‌گرفتند و نوح پسر خود را که در دوری به سر می‌برد دید و گفت: ای فرزند من، با ما سوار شو و با کافران مباش. پسر پاسخ داد: به کوهی پناه میبرم که مرا از آب نگه دارد. نوح گفت: امروز هیچ نگهدارنده‌ای از فرمان خداوند نیست مگر آنکه به او رحمت شده باشد. موج میان آن دو جدایی انداخت و پسر از غرق‌شدگان گشت. سرانجام فرمان رسید که ای زمین، آب خود را ببلع و ای آسمان، بازدار؛ و آب فرونشست و کشتی بر کوه جودی به آرامش نشست.
درس‌ها و پیام‌ها
- استمرار دعوت در برابر قرن‌ها انکار، سیه‌رو نکردن نوح را به بلندای صبر رساند؛ مبلغ راستین به ثمر فوری گره نخورده است.
- نجات در گرو عمل است؛ همان قومی که ساختن کشتی را مسخره کردند، از همان کشتی بی‌بهره ماندند.
- پیوند خویشاوندی ملاک نجات نیست؛ پسر نوح به سبب عمل خود از کشتی دور ماند.
- دعای پیامبر برای هلاکت ستمکاران، پس از پاک شدن زمین از ظلم و برای نجات نسل‌های آینده است، نه انتقام‌جویی ساده.
- طوفان‌های الهی، پاک‌سازی برای روییدن دوباره توحید در جامعه اند؛ فجور ریشه در دالان قوم فرسوده شده بود.
- آغاز حرکت کشتی نوح با نام خدا بود؛ هر کار بزرگ باید با یاد خداوند آغاز شود تا به بندر سلامت رسد.
آیات قرآن در این باب
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِۦ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًۭا فَأَخَذَهُمُ ٱلطُّوفَانُ وَهُمْ ظَٰلِمُونَ
و ما نوح را بسوی قومش فرستادیم؛ و او را در میان آنان هزار سال مگر پنجاه سال، درنگ کرد؛ اما سرانجام طوفان و سیلاب آنان را فراگرفت در حالی که ظالم بودند.
وَٱصْنَعِ ٱلْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا وَلَا تُخَٰطِبْنِى فِى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ ۚ إِنَّهُم مُّغْرَقُونَ
و (اکنون) در حضور ما و طبق وحی ما، کشتی بساز! و درباره آنها که ستم کردند شفاعت مکن، که (همه) آنها غرق شدنی هستند!»
قَالَ سَـَٔاوِىٓ إِلَىٰ جَبَلٍۢ يَعْصِمُنِى مِنَ ٱلْمَآءِ ۚ قَالَ لَا عَاصِمَ ٱلْيَوْمَ مِنْ أَمْرِ ٱللَّهِ إِلَّا مَن رَّحِمَ ۚ وَحَالَ بَيْنَهُمَا ٱلْمَوْجُ فَكَانَ مِنَ ٱلْمُغْرَقِينَ
گفت: «بزودی به کوهی پناه میبرم تا مرا از آب حفظ کند!» (نوح) گفت: «امروز هیچ نگهداری در برابر فرمان خدا نیسست؛ مگر آن کس را که او رحم کند!» در این هنگام، موج در میان آن دو حایل شد؛ و او در زمره غرق‌شدگان قرار گرفت!
پرسش‌های پرتکرار
مدت دعوت نوح (ع) چقدر بود؟
قرآن میفرماید نوح نزدیک به هزار سال منهای پنجاه سال در میان قوم خود ماند و سرانجام طوفان آنان را در حالی که ستمکار بودند فراگرفت.
چرا پسر نوح نجات نیافت؟
زیرا خود را به کوه و ابزار طبیعی بست نه به فرمان خداوند؛ و قرآن به او پاسخ داد که امروز هیچ نگهدارنده‌ای از امر خدا نیست مگر کسی که خدا بر او رحمت کرده باشد.
کشتی نوح پس از طوفان کجا به آرامش رسید؟
قرآن میفرماید کشتی بر کوه جودی قرار گرفت و به نوح گفته شد که فرود آید با سلامتی از سوی ما و برکاتی بر تو و امتهایی که با تویند.
امیدواریم این بررسی روشن‌کننده بوده باشد. نظرات و پرسش‌های خود را با ما در میان بگذارید.