در این نوشته تلاش می‌کنیم بدون حشو و اطناب، پاسخی مستند و کاربردی ارائه کنیم.
پاسخ اجمالی
طواف واجب باید هفت دور کامل به گرد کعبه، با آغاز و پایان در برابر حجرالاسود و در مسجدالحرام انجام شود. طهارت از حدث و پوشاندن عورت در طواف شرط است، همان‌گونه که در نماز شرط است. طواف باید بیرون از کعبه و بیرون از حجر اسماعیل صورت گیرد تا طواف به دور خانهٔ خدا محسوب شود.
توضیح تفصیلی
نخستین شرط، تعداد و کمال دورهاست؛ هفت شوط کامل که هر یک از خط حجرالاسود آغاز و به همان خط پایان می‌یابد. دوم، طهارت است؛ اگر وضو در میان طواف باطل شود، زائر وضو میگیرد و بنا بر احتیاط همان دور را از سر میگیرد. سوم، پوشاندن عورت با لباس پاک و مباح است. چهارم، مکان طواف است؛ طواف باید در مسجدالحرام، بیرون از بدنهٔ کعبه و حجر اسماعیل و بنا بر نظر مشهور بیرون از فاصلهٔ میان کعبه و مقام ابراهیم انجام شود؛ هرچند عبور و گزیر در این فاصله در ازدحام اشکالی ندارد. پنجم، نیت قربت است که روح همهٔ عبادات شمرده می‌شود. با رعایت این شرایط، طواف در طبقات بالای مسجد و با ویلچر نیز صحیح است و نزدیکی به کعبه تنها فضیلت افزونتری دارد.
شرایط و ارکان
- هفت دور کامل با آغاز و ختم در برابر حجرالاسود
- طهارت از حدث در تمام مدت طواف
- پوشاندن عورت با لباس پاک و مباح
- انجام طواف در مسجدالحرام و بیرون از کعبه و حجر اسماعیل
آیات قرآن در این باب
وَإِذْ جَعَلْنَا ٱلْبَيْتَ مَثَابَةًۭ لِّلنَّاسِ وَأَمْنًۭا وَٱتَّخِذُوا۟ مِن مَّقَامِ إِبْرَٰهِۦمَ مُصَلًّۭى ۖ وَعَهِدْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِۦمَ وَإِسْمَٰعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِىَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلْعَٰكِفِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ
و (به خاطر بیاورید) هنگامی که خانه کعبه را محل بازگشت و مرکز امن و امان برای مردم قرار دادیم! و (برای تجدید خاطره،) از مقام ابراهیم، عبادتگاهی برای خود انتخاب کنید! و ما به ابراهیم و اسماعیل امر کردیم که: «خانه مرا برای طواف‌کنندگان و مجاوران و رکوع‌کنندگان و سجده‌کنندگان، پاک و پاکیزه کنید!»
ثُمَّ لْيَقْضُوا۟ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا۟ نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا۟ بِٱلْبَيْتِ ٱلْعَتِيقِ
سپس، باید آلودگیهایشان را برطرف سازند؛ و به نذرهای خود وفا کنند؛ و بر گرد خانه گرامی کعبه، طواف کنند.
پرسش‌های پرتکرار
اگر وضو در میان طواف باطل شود چه باید کرد؟
فوراً وضو میگیرد و بنا بر احتیاط همان دور را از نو به جا میآورد و نیازی به اعادهٔ تمام دورها نیست.
آیا طواف در طبقات بالا صحیح است؟
بله؛ هر نقطه از مسجدالحرام که بیرون از کعبه و حجر اسماعیل باشد کفایت می‌کند و دور شدن از کعبه به صحت لطمه نمی‌زند.
رد شدن از میان کعبه و مقام در ازدحام طواف را باطل می‌کند؟
خیر؛ عبور و گزیر اشکالی ندارد، اما خود طواف نباید در آن فاصله انجام شود.
سخن پایانی آنکه این موضوع را نباید فقط «بدانیم»؛ قرار دادن آن در زندگی روزمره، مغز تن است.